آیین نامه و مقررات حفاظتی ماشین های افزار

آیین نامه و مقررات حفاظتی ماشین های افزار

 

 فصل اول - ماشین مته ، ماشین تو تراش ، ماشین تراش :

 تعریف

 الف - ماشین مته ماشین ابزاریست که روی محور گردنده آن ابزارهای برنده یا نوک تیز یا شیاردار سوار شده است که برای سوراخ کردن فلز یا چوب یا مواد دیگر بکار می رود.

 همچنین می توان با استفاده از ابزارهای مخصوص عمل کام درآری - فرزکاری توتراشی - جاخالی کردن (عقب نشینی در داخل سوراخ ) و قلاویز زدن را انجام داد.

 ب - ماشین توتراش ماشین ابزاریست که روی محور حامل ابزار تراش تیغه توتراشی نصب می شود و برای گشاد کردن سوراخ در فلز یا تمام کردن تراش سطح داخل آن بکار می رود. همچنین ممکن است دارای محورهای گردنده حامل ابزار مخصوص سوراخ گیری در چوب و مواد نرم دیگر باشد.

 ج - ماشین تراش ماشینی است مخصوص تراشیدن سطوح استوانه ای یا درآوردن پیچ که دارای محور افقی یا قائم دوار می باشد (محور 3 نظام یا 4 نظام ) و قطعه کار فلزی یا چوبی روی آن بسته شده و با آن می گردد. درضمن می توان با نصب ابزارهای مخصوص از این دستگاه برای توتراشی ، سوراخ گیری حدیده کردن ، آج دادن و پیچ تراشی استفاده کرد.

 مقررات

ماده 1: چرخ دنده ها - محورهای حامل ابزار تراش پوست های میل گردان و محور ماشین مته و ماشین توتراش باید دارای حفاظ باشد.

ماده 2: اگر در ماشین های مته - تراش - توتراش برای تغییر دادن سرعت سه نظام و سرعت پیشروی از فلکه تسمه پله ای استفاده شود تسمه ها و فلکه ها باید بر طبق آیین نامه حفاظت وسایل انتقال نیرو حفاظ گذاری شود.

ماده 3: اگر در ماشین های مته - تراش - توتراش وزنه تعادلی بکار رفته باشد باید این وزنه ها به طور محکم به بازوی وزنه تعادلی متصل شود و اگر وزنه تعادلی به وسیله زنجیر یا کابل معلق باشد باید تا سطح زمین به وسیله حفاظ های مناسب محفوظ شود.

ماده 4: سه نظام ماشین مخصوص مته و توتراشی چوب باید بدون زائده و برجستگی باشد.

ماده 5: در ماشین های مته افقی تک محوره ساده که روی آن مته ، قلم توتراشی و قلاویز برای کارهای فلزتراشی یا سوراخ کردن قطعات چوب نصب می شود باید قسمتی از آن که با قطعه کار در تماس نمی باشد حفاظ گذاری شود.

ماده 6: در ماشین های مته قائم یا شعاعی تک محوره ساده که روی آن مته - قلم توتراشی یا قلاویز برای کارهای فلز تراشی یا سوراخ کردن چوب نصب می شود باید ابزارهای فوق الذکر بطور مؤثر حفاظ گذاری شود.

ماده 7: سپر محور فرمان مته های شعاعی باید حفاظ گذاری شود.

ماده 8: برای جلوگیری از چرخش قطعه کار با مته میز کار باید دارای پیچ های محکم کننده یا گیره یا سایر وسایل مشابه برای ثابت نگاهداشتن قطعه کار باشد.

ماده 9: در ماشین های توتراشی قائم میز دوار افقی که کار روی آن نصب شده باید به وسیله حفاظ هایی که تا رأس قطعه کار ادامه داشته و روی بدنه ثابت دستگاه نصب شده محفوظ گردد تا از خطر مجروح شدن کارگر به وسیله زوائد قطعه کارجلوگیری شود.

ماده 10: پیچ قطعه همراه بر در ماشین های تراش افقی باید در خزینه بوده یا طوری تعبیه شده باشد که ایجاد برجستگی و زائده ننماید.

ماده 11: ماشین های تراش افقی باید مجهز به ترمزهای خودکار باشد تا کارگر مجبور نشود دست خود را برای متوقف کردن سه نظام یا صفحه کار گیر روی آن قرار دهد.

ماده 12: صفحات کار گیر افقی در ماشین های تراش قائم باید بر طبق ماده 9 این آیین نامه حفاظ گذاری شده باشد.

ماده 13: در ماشین های تراش رولور و ماشین های دیگری که برای تراش میله های بلند بکار می رود و قسمتی از (پشت دستگاه ) خارج می گردد قسمت مزبور باید به وسیله لوله ای که توسط پایه های محکم به زمین متصل شده است حفاظ گذاری گردد.

ماده 14:ماشین های تراش‎خودکار و ماشین های مشابه آن باید دارای صفحات حفاظتی باشد که کارگران را در مقابل بخش مایع های خنک کننده و حاوی ذرات فلز محفوظ نگهدارد.

ماده 15: روی قلم گیر متحرک یا ثابت ماشین های خراطی فرم تراش - پاشنه تراش کپی و سایر ماشین های خراطی باید به وسیله حفاظ پوشیده شود.

ماده 16: ماشین هایی که برای خراطی قطعات طویل چوب بکار می رود و قطعه کار فقط به وسیله دو مرغک در روی آن نگهداری می شود باید در قسمت بالا و روی قطعه کار مجهز به حفاظ های نیم گرد متناسب با طول قطعه کار باشد.

ماده 17: ماشین های خراطی باید مجهز به سرپوش هایی باشد که به دستگاه مکنده مؤثری متصل گردد و غبار و تراشه های چوب را از محل تولید گرفته و به خارج از منطقه عمل ماشین هدایت کند.

فصل دوم- ماشین فرز- ماشین صفحه تراش - ماشین رنده- ماشین تراش جای خار برای فلزات

 تعاریف

 الف - ماشین فرز ابزاریست که معمولاً برای شکل دادن و تراشیدن سطوح خارجی یا داخلی قطعات فلزی بکار می رود.

 این قطعات روی یک میز ثابت با میز با حرکت کشویی یا گردان یا بین دو مرغک بسته می شود و عمل تراش به وسیله فرز دندانه داری که توسط یک محور گردنده افقی یا قائم به حرکت در می آید انجام می شود همچنین می توان با ابزارهای مخصوص عمل توتراشی - سوراخ کردن - یا کله زنی را روی قطعه کار انجام داد.

 ب - ماشین صفحه تراش دروازه ای ماشین ابزاری است که برای صاف کردن یا شکل دادن سطوح قطعات بزرگ فلزی بکار می رود و قطعات کار روی یک میز افقی که در زیر قسمت قلم گیر حرکت رفت و آمد انجام می دهد بسته می شود قسمت قلم گیر قابل تنظیم بوده و نسبت به میز ثابت می باشد و قلم رنده به آن نصب شده که قطعه کار را فقط در یکی از جهات حرکت میز برش می دهد.

 ج - ماشین رنده ماشین ابزاریست که برای صاف کردن و شکل دادن قسمت داخلی یا خارجی قطعات فلزی بکار می رود.

 قطعات کار را روی یک میز افقی قابل تنظیم محکم می کنند و قلم رنده آن سر کج یا چند لبه می باشد که‎روی یک قسمت کشویی نصب شده و در جهت افقی یا قائم روی ‎سطح قطعه کار حرکت رفت و آمد انجام می دهد و معمولاً فقط در موقع پیشروی براده برداری می کند.

د - ماشین کله زنی ماشینی است که برای رنده کردن قطعات فلزی در جهت قائم بکار می رود و طرز کار آن شبیه به ماشین رنده می باشد قلم رنده در حرکت رفت و آمد خود براده برداری کرده و میز کار که قطعه کار روی آن بسته می شود حرکت پیشروی و عمل تنظیم را انجام می دهد.

ماده 18: میزهای گردان افقی در ماشین های فرز و کله زنی باید بر طبق ماده 9 این آیین نامه حفاظ گذاری شود.

ماده 19: مکانیسم گردانده تیغه و بار دادن خودکار در ماشین های فرز چنانچه در داخل خود ماشین قرار نگرفته باشد باید حفاظ گذاری شود.

ماده 20: تیغه های فرز که برای برش سطح خارجی فلزات بکار می رود و در روی بازو و یا محور افقی سوار شده است باید با توجه به نکات زیر حفاظ گذاری شود.

الف-سطح برش درتمام‎قسمت ها (بجزقسمتی که برای فرزکاری باید بازبماند) پوشیده شده و این‎پوشش از دوطرف تا انتهای بازوی حامل فرز که نزدیک به یاتاقان می باشد ادامه یابد.

ب - تیغه فرز کاملاً به وسیله حفاظ پوشانده شود. این حفاظ باید خودکار بوده عملش طوری باشد که به محض رسیدن قطعه کار به لبه فرز حفاظ به زاویه معین و بطور خودکار به اندازه ای باز شود که عمل فرزکاری میسر گردد.

ماده21: لبه های‎برنده فرز درماشین های فرز قائم باید به وسیله محفظه ای پوشیده شده‎باشد.

ماده 22: فلکه‎های دستی درمکانیسم باردادن افقی یا قائم فرزها بایددارای شرایط زیر باشد.

الف - به وسیله کلاج یا ضامن شیطانک دار روی بازوی فرمان به قسمی سوار شده باشد که در موقع پیشروی خودکار ماشین خلاص شود و نچرخد.

ب - مجهز به دسته ای باشد که قابل خلاص کردن بوده و دارای فنرهای فشاری باشد تا در موقع احتیاج کارگر بتواند دسته را در محل خود روی فلکه قرار دهد.

ماده 23: فرزهای خودکار باید مجهز به صفحات حفاظتی در مقابل پخش مایعات خنک کننده باشد.

ماده 24: روی دهانه های باز میز ثابت و بدنه ماشین صفحه تراش دروازه ای باید با صفحات فلزی یا با حفاظ های مناسب دیگری پوشیده شود.

ماده 25: کلیه وسایل تغییر جهت حرکت ماشین های صفحه تراش دروازه ای که روباز باشد باید به وسیله حفاظ پوشیده شود.

ماده 26: در صورتی که در ماشین های صفحه تراش دروازه ای فاصله آزاد در دو پهلوی میز متحرک و انتهای کورس آن یا قطعه کاری که روی آن بسته شده کمتر از 60 سانتیمتر باشد باید برای جلوگیری از ورود افراد به این فضای آزاد نرده های حفاظتی نصب گردد.

ماده 27: فرمان قسمت حامل قلم اعم از مکانیسم لنگ - هیدرولیکی - چرخ دنده ای ، پیچ کشودار در ماشین های دنده باید در داخل محفظه ای قرار داده شود.

ماده 28: اطراف قسمت کشویی حامل قلم دنده افقی باید درتمام طول کورس نرده گذاری شود.

ماده 29: تمام قسمت های متحرک ماشین مخصوص درآوردن جای خار به جز قسمت نگهدارنده قطعه کار باید داخل محفظه ای قرار گرفته باشد.

ماده 30: برای گرفتن ذرات ریز فلزات باید دستگاه مکنده ای پیش بینی شده باشد این دستگاه در ماشین های قائم در قسمت زیر و در ماشین های افقی در یک طرف دستگاه باید نصب گردد.

 

 

 

 فصل سوم : ماشین های تراش چوب

 تعاریف

 ماشین های تراش چوب عبارتند از ماشین گندگی - ماشین کف رنده - ماشین کام و زبانه درآر - ماشین چند کاره .

 الف - ماشین کندگی - ماشینی است که برای صاف کردن و پرداخت سطوح و لبه های قطعات چوب بکار می رود. در این ماشین قطعه کار روی یک میز افقی حرکت کرده و پس از عبور از مقابل تیغه رنده ها به عرض و ضخامت مورد نظر شکل می گیرد. این تیغه رنده ها در شیاری که روی استوانه یا محورگردانی که در قاب کشویی قابل تنظیم نصب گردیده محکم شده است .

 ماشین های کف رنده - تراش های قاب های در - منبت کاری - زبانه درآری جزء این دسته از ماشین ها محسوب می شود.

 ب - ماشین فرز نجاری - ماشینی است که برای برش و شکل دادن لبه قطعات چوب بکار می رود در این ماشین قطعه کار با فشار از مقابل تیغه فرز عبور می نماید.

 ج - ماشین کف رنده ماشینی است شبیه به ماشین گندگی با این تفاوت که فقط دارای یک محور حامل تیغه رنده در روی میز کار می باشد.

 د - ماشین کام و زبانه داری ماشینی است که معمولاً در آن ابزار مخصوص کام با زبانه درآری روی یک محور قائم یا افقی در بالای میز کار سوار گردید و قطعه کار را که به میز متحرکی بسته شده است از دم ابزار عبور می دهند در بعضی موارد عمل کام یا زبانه درآری را با بستن قلمهای مخصوص به روی ماشین فرز و عمل کام درآری را با ابزار زنجیری انجام می دهند.

هـ - ماشین چند کاره ماشینی است که با آن می توان عمل اره کردن، سوراخ کردن ، فرز کردن ، رنده کردن و کام و زبانه درآوردن را انجام داد.

ماده 31: سیلندرها و محورهای حامل تیغه رنده باید مجهز به ضامن های باشد که در موقع عوض کردن تیغه از حرکت دستگاه جلوگیری نماید.

ماده 32: ماشین های گندگی و فرز چوب بری باید مجهز به سرپوش های متصل به دستگاه مکنده باشد تا غبار قطعات ریز و تراشه های چوب را از محل تولید به خارج از منطقه عمل ماشین هدایت کند.

ماده 33: ماشین های کف رنده و گندگی با محورهای افقی باید در قسمت جلوی هدایت کننده ها دارای حفاظ هایی باشد که در ارتفاع و در جهت سطح روی میز قابل تنظیم بوده و قسمت کارگیر تیغه ها را طوری‎بپوشاند که قطعه کار بتواند به‎سهولت از زیر آن عبورنماید.

ماده 34: در ماشین های کف رنده فاصله آزاد بین لبه دهانه و لبه تیغه رنده نباید از 3 میلیمتر تجاوز نماید.

ماده 35: تیغه های ماشین رنده در قسمت زیر میز باید حفاظ گذاری شود.

ماده 36: ماشین های گندگی که مجهز به غلطک های تغذیه می باشد باید دارای چنگالهایی باشد که از عقب زدن قطعات چوب ممانعت کند.

ماده 37: کارفرما موظف است دستگیره های فشاری در اختیار کارگران قرار دهد تا برای بار دادن قطعات کوتاهتر، از نیم متر در دستگاه کندگی از آن استفاده شود.

ماده 38: دستگاه های تغذیه خودکار در ماشین های گندگی باید به وسیله سرپوش ها یا حفاظ های فلزی محفوظ شده و فقط قسمتی از آن که محل عبور قطعه کاراست بازباشد.

ماده 39: محور حامل ابزار تراش و خود ابزار در ماشین های کام و زبانه درآری باید به وسیله سرپوش هایی از ورق فولاد که ضخامت آن حداقل 3 میلی متر باشد یا مصالحی با استحکام مشابه آن محفوظ گردد.

ماده 40: غلطک های تغذیه در ماشین های کام و زبانه درآری باید به وسیله حفاظ های فلزی که به بدنه حامل غلطک ها ثابت شده محفوظ گردد و طوری نصب شود که فقط قسمت محل عبور قطعه کار باز باشد.

ماده 41: زنجیرها و چرخ دنده های تغذیه در ماشین های زبانه درآری دوبل و ماشین های مخصوص کام درآری باید بطور کامل در زیرسرپوشی محفوظ شود و فقط قسمتی از زنجیر که برای حمل قطعات بکار می رود می تواند باز باشد.

ماده 42: محل نصب قلم دستگاه فرز نجاری و ماشین های مشابه چوب بری باید دارای مهره کنترل با وسایل محکم کننده مشابه باشد تا در موقع کار امکان درآمدن قلم از جای خود و پرتاب شدن نداشته باشد.

ماده 43: ماشین های فرز و ماشین های چوب بری مشابه آن که بار دادن آنها بطور خودکار، انجام نمی شود باید دارای حفاظ قلم فرز باشد این حفاظ باید مسیر تراش بزرگترین قلم فرز ماشین را پوشانده و به تناسب ضخامت قطعه کار قابل تنظیم باشد.

ماده 44: برای تراش دادن قطعات کوچک چوب یا ماشین های فرز یا ماشین های مشابه آن باید از دستگاه هدایت کننده یا گیره دسته دار استفاده کرد.

 این آیین نامه که مشتمل بر سه فصل و 44 ماده می باشد به استناد ماده 47 قانون کار در سیصد و دوازدهمین جلسه مورخ 1/2/48 شورایعالی حفاظت فنی به تصویب نهایی رسیده و قابل اجرا است .