'بیمه' طلوعی از فراز قله های بلند

(ایرنا) بیمه، طلوع امید بخش از فراز قله های بلند است که حکایت از نویدی دوباره در کشور و حیاتی تازه در اقتصاد می دهد؛ تعیین سالروز بیمه نیز به منظور سپاس از زحمات آنانی است که خالصانه برای ایجاد این صنعت و جاودانه شدن آن تلاش کرده و نقش بسزایی ایفا کرده اند. به گزارش ایرنا، در طول تاریخ، اشکال مختلفی از بیمه یافت می شود؛ به طوریکه نشانه هایی از وجود بیمه نزد دریانوردان فِنیقی دیده شده است. انسان در راستای تلاش برای بقای خود به آینده می اندیشد، تلاش برای تامین فرزندان و فراهم ساختن آینده بهتر یکی از انتخاب های انسان آینده گر است، او برای چاره جویی پیش از وقوع حوادث تلاش می کند و می داند که در مال و دارایی او حوادث نیز شریک خواهند بود لذا با تدبیر به گونه ای عمل می کند که بار حوادث را با کمک همنوعان و یا پس انداز تدریجی در قالب بیمه بکاهد و به دغدغه ذهنی خود و خانواده اش پایان دهد.
واژه بیمه، در لغت به اطمینان، ضمانت، حفظ و نگهداری در برابر حوادث و خطرات معنا شده و در اصطلاح، ضمانت ویژه جان و یا مال است؛ به این معنا که برای شخص یا مال، ماهانه مبلغی به شرکت بیمه پرداخت می شود و درصورت خطر و ایجاد مشکل، شرکت بیمه مبلغ معینی به بیمه شده پرداخت می کند. تعریف بیمه در علم اقتصاد؛ قراردادی است که بر اساس آن، بیمه گزار در مقابل پرداخت مبالغ معینی به بیمه گر، دارایی خود را در مقابل حوادث پیش بینی نشده بیمه می کند و بیمه گر نیز تعهد می کند در صورت بروز حادثه، بخش یا تمامی مبلغ مورد ادعای بیمه گزار را بر اساس قرارداد اولیه بین طرفین، به وی پرداخت کند.
بیمه با گستردگی کنونی، در قرن بیستم، شکل گرفت و رمز همگانی شدن آن در این قرن، وجود کارخانه ها، کارگاه ها و جمعیت گسترده کارگر بود که از یکسو سوانح و حوادث، سرمایه های صاحبان کارخانه ها را تهدید می کرد و از سوی دیگر، اشتغال به کارهای سخت و دشوارِ، کارگران را در معرض خطرات گوناگون قرار می داد و ضرورت داشت برای آینده آنان و خانواده هایشان فکری می شد. از اینرو، بیمه های عمر، حوادث، نقص عضو، بیماری، از کار افتادگی، پیری، بیکاری، بازنشستگی و... رواج یافت و بنیانگذارانِ اعلامیه جهانی حقوق بشر نیز در سال 1948 میلادی، بدان تصریح کردند و دولت ها را به پیاده کردن این حق انسانی واداشتند.
فعالیت جدی ایران در زمینه بیمه در سال 1310 خورشیدی آغاز شد، در این سال، قانون و نظامنامه ثبت شرکت ‌ها در ایران به تصویب رسید و متعاقب آن بسیاری از شرکت‌های بیمه خارجی از جمله اینگسستراخ، آلیانس، ایگل استار، یورکشایر، رویال، ویکتوریا، ناسیونال سویس، فنیکس، اتحادالوطنی و... به تأسیس شعبه یا نمایندگی در ایران پرداختند. گسترش فعالیت شرکت‌های بیمه خارجی، مسئولان کشور را متوجه ضرورت تاسیس یک شرکت بیمه ایرانی کرد و دولت در شانزدهم شهریور 1314 شرکت سهامی بیمه ایران را با سرمایهٔ 20 میلیون ریال تأسیس کرد.
فعالیت رسمی شرکت سهامی بیمه ایران از اواسط آبان ماه همان سال آغاز شد، تأسیس شرکت سهامی بیمه ایران، نقطه عطفی در تاریخ فعالیت بیمه‌ای کشور به ‌شمار می‌رود زیرا از آن پس، دولت با در اختیار داشتن تشکیلات اجرایی مناسب، قادر به کنترل بازار و نظارت بر فعالیت موسسات بیمه خارجی شد. شرکت سهامی بیمه ایران با حمایت دولت به فعالیت خود ادامه داد و این حمایت منجر به تقویت نقش این شرکت در بازار بیمه کشور و توقف تدریجی فعالیت شعب و نمایندگی‌های شرکت‌های بیمه خارجی شد.
این روند کماکان ادامه یافت تا آنکه در سال 1331 بر اساس مصوبه هیات دولت کلیه شرکت‌های بیمه خارجی موظف شدند برای ادامه فعالیت خود در ایران مبلغ 250 هزار دلار ودیعه نزد بانک ملی ایران بگذارند و پس از آن نیز منافع سالیانه خود را تا زمانی‌که این مبلغ به 500 هزار دلار برسد بر آن بیفزایند. این تصمیم موجب تعطیل‌شدن کلیه نمایندگی‌ها و شعب شرکت‌های بیمه خارجی در ایران به ‌استثنای دو شرکت بیمه 'یورکشایر' و 'اینگستراخ' گردید و شرایط را برای گسترش فعالیت شرکت‌های بیمهٔ ایران فراهم ساخت. در این رهگذر، الزام به بیمه‌کردن کالاهای وارداتی و صادراتی و اموال موجود در ایران و ایرانیان مقیم خارج از کشور نزد یکی از مؤسسات بیمه که در ایران به ثبت رسیده‌اند، بر استحکام شرکت‌های بیمه افزود.
در جهان امروز که رشد و توسعه اقتصادی هر کشور، جایگاه بین المللی آن را رقم می زند، کشور ها در صدد برمی آیند تا شاخص های توسعه یافتگی خود را بهبود بخشند و از این طریق در چرخه بهبود وضعیت اقتصادی و بالطبع افزایش نقش موثر خود موجب تقویت اقتصاد و ایفای نقش تأثیرگذاری در صحنه جهانی شوند.
صنعت بیمه به عنوان یکی از شاخص های توسعه یافتگی و نیز، یکی از عمده ترین نهاد های اقتصادی مطرح بوده و فعالیت دیگر نهاد ها را پشتیبانی می کند؛ به عبارتی صنعت بیمه با گرد آوری حق بیمه های دریافتی، نقش ویژه ای در توسعه اقتصادی دارد ضمن اینکه این صنعت با ایجاد امنیت و اطمینان برای فعالیت های خدماتی، تولیدی و ... در جامعه روند سازندگی، پیشرفت و ترقی را تسهیل می کند.
رئیس کل بیمه مرکزی کشورمان، سرانه بیمه در ایران را 70 دلار اعلام کرده و می گوید: این در حالی است که میانگین جهانی 608 دلار و در کشورهای توسعه یافته بسیار بیشتر از این میزان است. 'سید محمد کریمی' اظهار داشت: ضریب نفوذ بیمه در ایران 1.5 درصد است اما این میزان در جهان 7.5 درصد و در کشورهای توسعه یافته 9.5 تا 12 درصد است. وی، بیمه سلامت و زندگی در ایران را حدود پنج درصد عنوان کرد و افزود: این رقم در کشورهای توسعه یافته 70تا 80 درصد است. کریمی یادآور شد؛ در خصوص بیمه های عمر نیز هنوز فاصله بسیاری با دیگر کشورها داریم و باید در جهت توسعه این نوع بیمه تلاش های بیشتری انجام شود. کریمی با اشاره به رویکردهای جدید صنعت بیمه در کشور گفت: توسعه بیمه های زندگی، بیمه های اعتباری و نیز کشاورزی از جمله رویکردهای مهم صنعت بیمه در کشور است.
'محمدابراهیم امین' رییس هیات مدیره بیمه البرز نیز اظهار داشت: در حال حاضر برای محاسبه ضریب نفوذ بیمه در کشور تنها حق بیمه شرکت‌های بیمه بازرگانی منظور شده و حق بیمه‌های تامین اجتماعی و بازنشستگی ‌ لحاظ نمی‌ شود، بنابراین رقم ضریب نفوذ بیمه واقعی نیست. وی افزود: برای به دست آوردن رقم واقعی ضریب نفوذ بیمه در کشور، باید تمام حق بیمه‌هایی که توسط مردم و یا کارفرمایان بخش خصوصی ارایه می‌شود، لحاظ کرد که در این صورت، رقم ضریب نفوذ بیمه بیش از رقم کنونی خواهد بود.
یک کارشناس صنعت بیمه نیز درباره دلایل پایین بودن ضریب نفوذ بیمه در ایران، گفت: ضریب نفوذ بیمه در ایران در حد استاندارد و در مقایسه با کشورهای هم سطح از جایگاه مناسبی برخوردار است، اما این ضریب معیارهایی دارد که در کشوری مثل انگلیس، جا افتاده است. وی با اشاره به ضریب نفوذ 7 درصدی بیمه در کشور انگلیس گفت: در این کشور هیچ کس بدون بیمه نمی تواند زندگی کند و از لحاظ قوانین و مسایل حقوقی ناگزیر به استفاده از بیمه هستند که این عوامل در کشور ما وجود ندارد. این کارشناس صنعت، تربیت نیروی انسانی متخصص را از جمله عوامل افزایش ضریب نفوذ بیمه در کشور دانست و گفت: اگر بیمه مرکزی در طول سالها فعالیت خود، سالی دو میلیارد تومان برای تربیت نیروی انسانی متخصص، سرمایه گذاری کرده بود، حداقل سالی 100 نفر در استاندارد بین المللی آموزش می دیدند که در طول 32 سال، صنعت بیمه ایران از بیش از سه هزار نیروی متخصص بهره مند می شد.
بیمه به عنوان یک سیستم یا سامانه قانونمند با هدف های مشترکی در کشورهای جهان تحت نظام های گوناگون سیاسی و اقتصادی سازمان یافته اما در راه تحقق اهداف و نحوه عملکرد،‌ این سامانه در هر یک از کشورهای جهان به طرز خاصی عمل می کند؛ مسائلی مانند بیمه بازنشستگی، از کارافتادگی، ‌مستمری بازماندگان و از این نوع، مهمترین و شاخص ترین اهداف ساختار بیمه در بیشتر کشورهای جهان است که با شیوه های گوناگون اعمال می شود.