هجینگ چیست ؟
انجام معاملات پوشش ریسک نوسانات قیمت را هجینگ می گویند.

هجینگ (Hedging) به معنای بیمه قیمت در مقابل خطرات احتمالی ناشی از نوسانات قیمت در بازار است که استفاده از این امر می تواند در تسهیل فرایند کاری بانکها، بیمه ها، بورس، صادرکنندگان و... موثر باشد.

همچنین هجینگ به روش هایی اطلاق می شود که برای به حداقل رساندن ریسک ناشی از تغییر قیمت ها باشد." در استفاده از ابزارهایی که برای سیستم مهندسی مالی استفاده می‎شود هدف اصلی ایجاد و خلق ابزارها یا روش‎های جدید به منظور پوشش ریسک زیان است که این مفهوم کلی هجینگ را می‎رساند.

لزوم تطبیق مسایل اقتصادی با اصول و مبانی اسلام در جوامع اسلامی ایجاب می‎کند که ابزارهای متداول مهندسی مالی در موضوع هجینگ به خصوص در زمینه ممنوعیت بهره و مشارکت در سود و زیان با موازین اولیه اسلامی و فقه اسلامی مطابقت داشته باشد.

براساس نظرات کارشناسان و فقهای اسلامی در این زمینه دو راه وجود دارد که یکی مهندسی معکوس است که در این روش اصول هجینگ و اصول بانکداری اسلامی با یکدیگر تطبیق داده می‎شود و راه حل دوم نیز آن است که اصول این کار در کشورهای اسلامی از جمله ایران درباره شناسایی و ابزارهای مالی و اسلامی این سیستم خلق شود تا برای پوشش ریسک در معاملات اسلامی داخلی و بین کشوری مورد استفاده قرار گیرد.

قراردادهای ساخت، مدل‎های کمی، کیفی و پیمان‎ها و قراردادهای آتی از جمله ابزارهای مورد استفاده در این سیستم هستند. ناگفته نماند که ابزار جدید سرمایه گذارى به نام هج (Hedg) به بانک ها براى پوشش ریسک سرمایه گذارى ها ارائه شد.

نماینده ایران در بانک توسعه اسلامی گفت: طرح جدید پوشش ریسک سرمایه گذارى در اختیار بانک ها قرار گرفت. این طرح بیش از یکسال در بانک توسعه اسلامى مورد بررسى قرار گرفته است

به گزارش بانک نگار طهماسب مظاهرى مدیر عامل بانک توسعه صادرات ضمن بیان مطلب فوق گفت: بانک توسعه اسلامى در طول یکسال گذشته زمان زیادى را براى روش جدید Hedg و تطبیق این روش از لحاظ فنى و شرعى مصروف داشته است.

به گفته وى این روش در کمیته فنى و کارشناسى بانک و در کمیته شرعى بانک توسعه اسلامى بررسى شد و نهایت به یک فرمول تبدیل شد. این متن در اختیار بانک ها و بازار سرمایه قرار گرفته ولى هنوز توسط دولت تصویب نشده است اما مبناى قابل اتکایى است.

مظاهرى در خصوص جزئیات این طرح خاطرنشان کرد: نوعى ابزار و استراتژى براى پوشش ریسک هاى مختلف سرمایه گذارى است.

به عبارت دیگر تغییراتى که اهداف یا استراتژى سرمایه گذارى را تغییر دهد ریسک محسوب مى شود و هر سرمایه گذار باید این ریسک را پوشش دهد و از ابزارهاى مختلفى براى پوشش این ریسک استفاده مى شود که یکى از آن ها روش Hedg است که در یک اشل ساده همان بیمه محسوب مى شود.

مدیر عامل بانک توسعه صادرات تصریح کرد: ممکن است تغییرات و اتفاقاتى که در ارتباط با یک سرمایه گذارى رخ مى دهد، پروژه را زیر سوال ببرد که در این صورت این پوشش مى تواند کارآمد باشد.

مظاهرى در خصوص تغییر ارز دلار به یورو در مبادلات ارزى کشور گفت: اینگونه نیست که ما یک شبه دلارها را به یورو تبدیل کرده باشیم و از چند سال پیش از زمانى که یورو شکل گرفت ، دولت سعى کرد منابع ارزى خود را تنوع ببخشد.

وى افزود: این کار هم به لحاظ اقتصادى منطقى است و هم مدیر اقتصادى و صاحب سرمایه اى سعى مى کند که به منابع خود تنوع بخشد و ما به دلیل برخورد ها و دشمنى هاى دولت آمریکا و به خصوص از زمان دولت کلینتون که براى ما تحریم ایجاد کرد، سعى کردیم که در این تنوع بخشى وزن دلار را کمتر و سایر ارزها را افزایش دهیم که البته این کار در زمان دولت هاى قبلى یعنى آقایان خاتمى و هاشمى رفسنجانى نیز وجود داشت.

مدیر عامل بانک توسعه صادرات بیان کرد: به دلیل اینکه بخش بزرگى از در آمد ما حاصل از در آمد نفت است و معاملات نفتى به دلار انجام مى شود ، در این خصوص(تبدیل دلار به یورو) صد درصد موفق نبوده ایم.

منظور از هجینگ داشتن یک موقعیت معاملاتى در بازار آتى ها برخلاف موقعیت معامله گر در بازار نقدى است و هدف حضور او در بازار آتى ها کاهش یا محدود نمودن ریسکهایى است که ناشى از تغییرات قیمت به وجود مى آید.عمل هجینگ یک فرایند دو پایه اى است یعنى اینکه:
۱) اگر یک هج کننده قصد خرید کالایى را در بازار نقدى به تاریخ آینده داشته باشد او با ورود خود در قرارداد آتى ها ریسک قیمت خرید خود را کاهش داده یا محدود مى نماید.
۲) اگر شخص هج کننده قصد فروش کالایى را در بازار نقدى براى آینده داشته باشد او هم اکنون قرارداد آتى را مى فروشد و در این هنگام با فروش قراردادآتى ها ریسک قیمت فروش خود را کاهش داده یا محدود نموده است.

- هدف از استراتژى به کار گیرى هجینگ چیست؟
۱) جلوگیرى و مصونیت در مقابل رشد هزینه مواد اولیه
۲) جایگزین نمودن موجودى انبار با قیمت کمتر
۳) حمایت از فروش محصولات تولیدى بدون پشتوانه در آینده
لذا عمل هجینگ به منظور ایستادن و مقاومت در برابر افزایش قیمت در بازار نقدى یک کالایى که اخیرا به یک قیمت مشخصى فروخته شده ولى هنوز مانند آن کالا خریدارى نشده است. فروش یک کالا به صورت قیمت توافقى فعلى بین صادر کنندگان و واردکنندگان و تحویل آن در آینده عملى رایج است.
اگر کالایى را هنوز در اختیار نداشته باشیم تحویل آن کالا در آینده به صورت عادى ضمانت اجرایى ندارد. ولى همین عمل مى تواند در بورس اتفاق افتاده و تجار و واسطه ها تعهد رسمى مبنى بر تحویل مواد اولیه یا کالاى ساخته شده براى تاریخ آینده با قیمت توافقى امروز را به طرف معامله خود بدهند حتى اگر کالایى را در حال حاضر در اختیار نداشته باشند.
براى مثال کارخانه فولاد مبارکه تصمیم به فروش ورق گرم براى تحویل چندماه بعد دارد ولى فعلا مواد اولیه به اندازه کافى براى تولید ورق گرم ندارد و نیز نمى داند قیمت مواد اولیه براى او در آینده چقدر تمام خواهد شد.
فولاد مبارکه براى اطمینان و رهایى از افزایش قیمت مى تواند به بورس فلزات مراجعه نموده و به میزانى که نیاز دارد قراردادهاى آتى خریدارى نموده و قیمت فروش ورق گرم آینده خود را به قیمت مورد نظرش تضمین نماید.
هم اکنون فولاد مبارکه قیمت مواد اولیه را مى داند و با افزودن هزینه هاى تولید و غیره قیمت ورق گرم را مى تواند محاسبه نماید.
چنانچه فولاد مبارکه بدون خرید قراردادهاى آتى در بورس به دنبال خرید مواد اولیه برود به خاطر افزایش قیمت مواد اولیه آسیب پذیر خواهد شد ولى با معامله قرارداد آتى ها به میزان نیاز خود در بورس در واقع اثر افزایش قیمت مواد اولیه و هزینه هاى خرید را کاهش مى دهد.

یک مثال فرضى براى هجینگ
در این روش معامله، هم در بازار نقدى و هم آتى ها قیمتها رو به کاهش هستند.
فرض کنید در فروردین ۱۳۸۵ یک شرکت واسطه فروش کابل به عنوان واسطه گر در صدد فروش ۲۰۰۰ کیلو مس به قیمت هر کیلو ۵۷۰۰ تومان در بازار نقدى وارد شده است.
کابل فروش در نظر دارد به منظور جلوگیرى و نجات از افزایش قیمت مس در ماه بعد یعنى اردیبهشت هم اکنون خرید را انجام دهد، لذا کابل فروش وارد بازار آتى مى شود و دو قرارداد آتى مس (هر کدام هزار کیلو)براى ماه خرداد به قیمت هر کیلو ۵۸۰۰ تومان بر خلاف قیمت نقدى ۵۷۰۰ تومان خریدارى مى کند.
کابل فروش در اردیبهشت ماه ۸۵ دو قرارداد به قیمت بالاتر هر کیلو ۵۸۰۰ تومان در بازار نقدى خریدارى مى کند و در حقیقت موقعیت باز خود را که خرید قرارداد آتى در بورس در خرداد ماه به قیمت ۵۹۰۰ تومان مى باشد را خنثى مى کند. معامله مذکور سودى معادل ۱۰۰ تومان براى هر کیلو در معامله آتى هاى خرداد ماه براى معامله گر در برداشته است و از طرفى هر کیلو ۱۰۰ تومان ضرر در معامله نقدى براى او داشته است.
بنابراین با عمل هجینگ توانست قیمت مواد اولیه را با هر کیلو ۵۷۰۰ تومان تثبیت کند.

- فروش آتى ها از جایگاه هجینگ
فروش به طریقه هجینگ به معنى فروش قرارداد آتى وقتى مورد استفاده قرار مى گیرد که معامله گرى بخواهد موقعیت نقدى خود را در بازار تثبیت نماید.
افراد زیر استراتژى فروش از جایگاه هجینگ را مورد استفاده قرار مى دهند تا در بازار نقدى کالا موقعیت معکوس از نظر قیمت براى خود کسب نمایند:
۱) معامله گران
۲) مصرف کنندگان
۳) واسطه هاى تولیدى
اهداف آنان نیز به قرار زیر است:
۱)از قیمت محصولات و تولیدات ساخته شده پشتیبانى و حمایت نمایند.
۲)حمایت از موجودى انبار در مقابل نابسامانى قیمت در آینده
۳)حمایت از قیمتهاى تولیدات احتمالى محصولات ساخته شده در آینده
منبع:www.sepahanbank.ir

برای مشاهده اطلاعات در مورد بیمه نوسان نرخ ارز روی لینک زیر کلیک کنید:

http://www.bih.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=1852