فقر علمی و اجرایی در توسعه بیمه الکترونیک

بیما- همانقدر که بانکداری الکترونیک در کشور ما به کرات مورد بحث و چالش قرار گرفته و به نسبت توسعه یافته است اما بیمه الکترونیک به قدری کم در محافل کارشناسی و علمی بیمه ای مورد توجه بوده که کمتر اثری از اقدامات اجرایی در حوزه بیمه الکترونیک در کشور به چشم می خورد. به گزارش بانکداری الکترونیک در حالی که تعداد بیمه های دولتی و خصوصی در کشور ما بیش از تعداد بانک ها و از نظر پراکندگی جغرافیای شعب بیمه ای نیز به دلیل ماهیت خاص این صنعت گسترده تر از شبکه بانکی در کشور است اما بیمه الکترونیک تا کنون چندان مورد توجه سیاستگذاران و فعالان صنعت بیمه قرار نگرفته است. کارشناسان اعتقاد دارند وجود نظام تعرفه ای دستوری و همچنین انحصارات در این بازار عملا باعث شده تا مهمترین رکن این بازار یعنی مشتری مداری چندان مورد توجه جدی در صنعت بیمه قرار نگیرد.

به همین خاطر رویکردهایی که در سایه بیمه الکترونیک به دست می آید همانند کاهش هزینه های مترتب و همچنین افزایش رضایت مشتریان چندان معنای واقعی در صنعت بیمه پیدا نکرده است.برخی کار شناسان اعتقاد دارند تا زمانی که صنعت بیمه در سایه یک بازار رقابتی فعال نباشد بیمه شوندگان همچنان باید شاهد کندی توسعه نظامهای بیمه ای در کشور باشند. فقدان زیر ساخت ها از دیگر دلایل کندی توسعه صنعت بیمه الکترونیک فقدان زیرساختهای الکترونیکی مانند امضای الکترونیکی و زیرساخت های حقوقی مانند ضرورت وجود کاغذ برای صدور بیمه نامه است. به تعبیر دیگر بیمه نامه ها همانند اوراق بهادار فعلا باید به صورت کاغذی صادر شوند در حالی که در سایه توسعه بیمه الکترونیک این ضرورت می توانست به اختیار تبدیل شود.

فقدان مطالعات بر اساس گزارشهای پژوهشکده بیمه، در سال چهار ساله 84 تا 87 تنها 3.4 درصد مطالعات بیمه ای بوده است. بر اساس جدول زیر طی 4 سال مورد اشاره از مجموع 536 عناوین مطالعاتی بیمه ای اعم از طرح پژوهشی، پایان نامه، مطالعه موردی و مقاله تنها 18 عنوان به بحث بیمه الکترونیک مربوط بوده است. در یک نمونه در سال 87 از 27 پایان نامه مربوط به بیمه تنها دو پایان نامه به بیمه الکترونیک اختصاص یافته است. این دو پایان نامه عبارتند از «بررسی اثر به‌کارگیری عناصر آمیخته بازاریابی الکترونیکی بر گسترش صنعت بیمه در ایران» و«تأثیر ابعاد کیفیت وب‌سایت بر رضایت مشتریان در تجارت الکترونیک فروش مستقیم- به- مشتری (مورد مطالعه: بیمه اینترنتی بیمه ایران و بیمه الکترونیک)» در همین حال از مجموع حدود 100 مقاله ارائه شده در سال 87 تنها یک مقاله در حوزه بیمه الکترونیک است.این مقاله با عنوان « ارائه مدل بلوغ الکترونیکی برای فرآیندهای ارائه خدمات در صنعت بیمه کشور و آزمون آن در شرکت بیمه پارسیان» منتشر شده است. به عبارت دیگر از حدود 127 پایان نامه و مقاله بیمه ای تنها سه پایان نامه و مقاله در سال 87 به بحث بیمه الکترونیک مربوط بوده است. به تعبیر دیگر تنها 2.4 درصد از مطالعات بیمه ای در کشور ما به مقوله بیمه الکترونیک اختصاص یافته است. همایش های سالانه شاید بی انگیزگی فعالان بیمه به حوزه بیمه الکترونیک و همچنین پایین بودن مطالعات در حوزه بیمه الکترونیک باعث شد تا باز هم دولت وارد میدان شود و بیمه مرکزی به عنوان یک نهاد بیمه ای در سال جاری اولین همایش بیمه الکترونیک را کلید بزند که البته اجرای آن اردیبهشت سال آینده خواهد بود. مرور محورهای این همایش نشان دهنده ضعفهای اساسی مرتبط با حوزه بیمه الکترونیک است. محورهای همایش عبارتند از:

1- بیمه الکترونیکی( مفاهیم، زیرساخت ها)

2- محیط حقوقی و ایجاد فضای مساعد کسب و کار جهت راه‌اندازی بیمه الکترونیکی

3- نقش و جایگاه IT و ICT در بیمه الکترونیکی

4- وضعیت بیمه الکترونیکی در جهان و بررسی تجربیات و چالشها

5- استانداردها وچگونگی ایجاد سیستم مدیریت یکپارچه در بیمه الکترونیکی مطالعه این محورها به وضوح نشاندهنده آن است که بیمه الکترونیک در کشور ما به صورت خیلی واقعی در ابتدای راه قرار دارد. نکته اساسی آن است که اکنون که در مسیر توسعه بیمه الکترونیک قرار گرفته ایم دست کم سیاستگذاران و تصمیم سازان این حوزه به گونه ای رفتار کنند که راهبرها و برنامه های بیمه الکترونیک از آزمون و خطای کمتری برخوردار باشد.