رئیس کل بیمه مرکزی در گفت و گو با «ایران» اعلام کرد :3 طرح ویژه برای گسترش بیمه های زندگی

تمهیدات ویژه دولت برای افزایش و گسترش بیمه های زندگی، رشد 44 درصدی پوشش بیمه زندگی، اصلاح آیین نامه بیمه های زندگی و ... چند خبر تازه دیگر موجب شد تا گفت و گوی ما با رئیس کل بیمه مرکزی شکل بگیرد محمد جواد فرشباف ماهریان در این مصاحبه که در آستانه 13 آذر روز بیمه انجام شد اعلام کرد روند روبه تحول صنعت بیمه در چند سال اخیر سرعت گرفته است گفت و گوی ما را با وی بخوانید.

رشد شرکت های بیمه در چند سال اخیر نشان می دهد صنعت بیمه دارای پتانسیل زیادی برای سودآوری و بازدهی اقتصادی است. اما مشاهده در برخی آمار جزئی از این صنعت گویای آن است که صنعت بیمه در برخی از رشته ها مانند بیمه های زندگی خیلی با استقبال مواجه نیست، اما آمارها حاکی است بازدهی بیمه های عمر و زندگی در کشورهای دیگر دنیا اعداد قابل توجهی را نشان می دهد.

بله، متأسفانه اظهارات شما قابل قبول است. آمار نشان می دهد نسبت بیمه های زندگی در ایران نسبت به کل پرتفوی صنعت بیمه کشور 7 درصد است. این عدد تا همین یکی دو سال پیش 4/5 درصد را نشان می داد، اما جالب است یک آمار دیگر را درباره رشد قابل توجه بیمه های زندگی در یک سال اخیر برای شما بیان کنم. رشد بیمه های عمر در پایان سال گذشته نسبت به سال 87 افزایش 44 درصدی را نشان می دهد. این مسئله نشان می دهد شرکت های بیمه در کشور فهمیده اند که بیمه های عمر دارای چه پتانسیلی برای بازدهی اقتصادی است و به سمت آن حرکت کردند.
نسبت بیمه های عمر به کل پرتفوی های دیگر کشورها چه عددی است؟ آماری در این زمینه وجود دارد؟
بله همان گونه که خود شما نیز گفتید، ما در زمینه گسترش بیمه های عمر و زندگی از دنیا عقب هستیم. پوشش بیمه های زندگی نسبت به کل پرتفوی صنعت بیمه در حالی عدد 7 درصد را در ایران نشان می دهد که این عدد در برخی از کشورها درصدهای قابل توجهی مانند 60، 70 و حتی 80 درصد را نشان می دهد. جالب است بدانید برخی از کشورها مانند کشور هندوستان که دارای مردمی بسیار فقیر هستند، 60 درصد از پرتفوی صنعت بیمه در این کشور را بیمه زندگی تشکیل می دهد. اینها آماری است که نشان می دهد بیمه های زندگی در دیگر کشورها رشد قابل توجهی را داراست. یا مثلاً در همین کشور چین، بیش از 70 درصد از پرتفوی صنعت بیمه این کشور را بیمه های زندگی تشکیل می دهد.
آقای دکتر! دلیل اینکه رشد و گسترش بیمه های عمر و زندگی در ایران نسبت به دیگر کشورهای دنیا عدد پائینی است، چیست؟
ببینید، نگه داشتن یک سرمایه برای آیندگان در ایران کاملاً متفاوت با دیگر کشورها است. به عنوان مثال در ایران پدر یک خانواده برای سرمایه گذاری آینده فرزندان خود برای آنها به طور قطع ملک، منزل، مغازه و... خریداری می کند و حتی معتقد است این املاک می تواند آینده فرزندانش را تأمین کند. استدلال او نیز این است که ارزش افزوده املاک خریداری شده توسط وی تا چند سال آینده به طور قطع چند برابر خواهد شد و این بهترین سرمایه گذاری برای فرزندان اوست. حتی اگر به فرض اینکه پدر این خانواده پول زیادی را برای خرید املاک و مستغلات برای آینده فرزند خود نداشته باشد، می تواند ماهانه و حتی سالانه رقمی را در حساب آتیه فرزند خود سپره گذاری کند و... این اتفاق کاملاً در دیگر کشورها حالتی معکوس دارد. پدر یک خانواده به جای خرید املاک و مستغلات برای فرزندان خود و حتی باز کردن حساب در یک بانک، فرزند خود را بیمه پس انداز می کند تا او پس از چند سال از فواید آن استفاده کند. دلیل این مسئله نیز شاید این است که امکان ندارد قیمت ملک و زمین در آن کشورها به یک باره در چند سال چند برابر شود...
مسئله بعدی نیز فرهنگ سازی و عدم آگاهی برخی از مردم در معرفی و سرمایه گذاری در بیمه های زندگی است. خیلی ها از فواید آتی این بیمه ها باخبر نیستند. مسئله بعد پیچیدگی های ثبت نام در بیمه های زندگی در ایران است. سن، شغل، مبلغ پرداختی و مدت زمان و... از جمله مواردی است که ارتباط با این نوع از بیمه ها را در ایران مقداری سخت کرده است.
بیمه های پس انداز چه مزیت هایی برای سرمایه گذاری افراد دارد؟
در حال حاضر بیمه پس انداز خیلی در ایران گسترده نیست. البته از آنجا که بنده اطلاع دارم، شرکت های بیمه برنامه های ویژه ای را برای گسترش این نوع از بیمه ها طراحی کردند. لازم است بدانید در بیمه های پس انداز، افراد علاوه بر اینکه می توانند فوت و مرگ خود و خانواده شان را بیمه کنند، همچنین بیمه مورد نظر مکلف است پس از مدت معین قرارداد (مثلاً 10 سال) با استفاده از منابع در اختیار قرار داده شده، مقدار مبلغ معینی را ماهانه به حساب فرد بیمه شده واریز کند.
رقم پرداختی معین است؟
رقم و مدت پرداخت مبلغ بیمه پس انداز بستگی به فرد بیمه گذار و شرکت بیمه گر دارد. قراردادهای بیمه های زندگی دارای جداول مختلفی است که فرد با مطالعه آن جداول می تواند قرارداد خود را با شرکت بیمه گذار تنظیم کند. اصولاً بیمه های پس انداز 4 تا 10 ساله است. شرکت بیمه گر مکلف است پس از مدت تعیین شده، ماهانه مبلغی را به عنوان حقوق به او پرداخت کند. همان گونه که خدمت شما عرض کردم، گستردگی پوشش بیمه های زندگی (عمر و پس انداز و...) در کشورهای دیگر به قدری بالاست که در برخی از کشورها، مردم فقیر با اینکه بشدت در فقر هستند، اما خود و خانواده هاشان را بیمه پس انداز و عمر می کنند تا در آینده با چالش خیلی جدی مواجه نشوند.
حضرتعالی از رشد 44 درصدی بیمه های عمر و زندگی نسبت به سال گذشته خبر دادید. دلیل این رشد چه بوده است؟
رشد 44 درصدی پوشش های بیمه عمر چند دلیل داشت. یکی از دلایل آن بازدهی مناسب اقتصادی بیمه های عمر و زندگی در کشور است. به همین دلیل هم است که شرکت های بیمه ای به این نتیجه رسیدند که با سرمایه گذاری و تبلیغات فراوان در این حوزه می توانند سود بالایی را کسب کنند. مسئله دوم تمهیدات و مشوق های بیمه به عنوان نهاد مرجع، سیاستگذار و نظارت کننده بر شرکت های بیمه مرکزی است.
تمام شرکت های بیمه نسبت به گسترش بیمه های عمر اقدام کرده اند؟
بله؛ آمار نشان می دهد از 22 شرکت بیمه ای، تمام شرکت ها نسبت به این مسئله اقدام کردند. حتی شرکت هایی که نسبت به ایجاد چنین بیمه ای تلاش کرده اند، رشد پرتفوی خوبی را اخذ کرده اند.
اگر امکان دارد، آماری هم در زمینه حق بیمه تولیدی و بیمه نامه های صادر شده بیان کنید.
در سال 88 حق بیمه تولیدی بیمه های زندگی عدد 3 هزار و 206 میلیارد ریال را نشان می دهد. در حالی که این عدد در مورد بیمه های غیر زندگی رقم 43 هزار میلیارد ریال را نشان می دهد. این آمار نشان می دهد تنها 7 درصد از کل پرتفوی صنعت بیمه کشور به بیمه های زندگی اختصاص دارد که درصد ناچیزی است. جالب است بدانید کل بیمه نامه های صادره در کشور نیز حدود 33 میلیون فقره است که از این تعداد حدود 32 میلیون و 500 هزار از بیمه نامه های صادر شده متعلق به بیمه های غیر زندگی و تنهاحدود 478هزار فقره آن نیز مربوط به بیمه های زندگی است.
از هر ایرانی چند نفر بیمه زندگی دارند؟
آمارها نشان می دهد از هر 2 ایرانی، یک نفر بیمه نامه دارد. از هر 100 نفر نیز در ایران تنها 6 نفر بیمه زندگی دارند.
این عدد در دنیا چقدر است؟
تقریباً می توان گفت 70 درصد از مردم دنیا دارای بیمه نامه عمر و زندگی هستند. در حالی که در ایران از هر 100 نفر تنها 6 نفر دارای بیمه عمر و زندگی است.
آقای دکتر! فکر نمی کنید پائین بودن این عدد در ایران ناشی از برخی عوامل درونی مانند بوروکراسی و سخت بودن شرایط ثبت نام در شرکت های بیمه است؟ نظرسنجی ها در این زمینه نشان می دهد خیلی از مردم علاقه مند هستند در حوزه بیمه زندگی ورود پیدا کنند اما شرایط سخت ورود به این حوزه، وارد شدن اغلب خانواده های ایرانی را با مشکل مواجه کرده است.
بله شرایط سخت و به قول شما بوروکراسی حاکم، باعث شده است دولت تمهیدات ویژه ای را برای ورود خانواده های ایرانی به بازار بیمه های زندگی بیندیشد. شرایط ورود مردم به بیمه های زندگی تسهیل خواهد شد. شرکت های بیمه مکلف هستند تا با ساده ترین شرایط نسبت به ثبت نام خانوارهای ایرانی اقدام کنند. در دولت هم قرار است آئین نامه بیمه های زندگی مورد بازنگری و اصلاح قرار گیرد. البته طبق پیش بینی ها هم قرار است اصلاح این آئین نامه تا پایان سال به انجام برسد و از ابتدای سال 90 اجرایی گردد. با تمهیدات اندیشیده شده در آئین نامه مذکور، تمام پیچیدگی ها در صدور بیمه نامه های عمر رفع خواهد شد و یا به حداقل می رسد به گونه ای که قرار است تمام بیمه نامه های زندگی به 4 روش به مردم عرضه شود. این گونه نباشد که یک فرد بتواند هزار نوع بیمه نامه صادر کند. این مسئله می تواند به ساده سازی و تسهیل و ورود آسان تر خانوارها به بازار بیمه های زندگی کمک قابل توجهی کند. یعنی شرکت های بیمه مکلف هستند از این پس تنها 4 نوع بیمه عمر را به مشتریان شان عرضه کنند.
هدف دولت از این اقدام چیست؟
ساده سازی و تسهیل ورود خانوارهای ایرانی به حوزه بازار بیمه زندگی. با این اقدام تمام ایرانی ها می توانند به این حوزه ورود پیدا کنند. به گونه ای که هر کس می تواند با هر شرایطی برای ثبت نام در بیمه های زندگی به شرکت های بیمه مراجعه کند.
آقای دکتر! فکر نمی کنید عدم تنوع بیمه های زندگی در کشور، انحصاری شدن بازار و ایجاد برخی مشکلات را فراهم کند. در بازار بیمه ای کشورهای دنیا، تنوع بیمه زندگی امری معمول است.
این اقدام بیمه مرکزی یعنی محدود کردن عرضه رشته ها و فعالیت بیمه های عمر به 4 روش، مطمئناً به شناخت کافی مردم کمک زیادی انجام خواهد داد. همان گونه که شما گفتید، در حال حاضر مردم خیلی با بیمه های زندگی آشنا نیستند. این اقدام می تواند بیمه های زندگی را به مردم بشناساند. ما در ابتدای راه هستیم و اصلاً نیازی به پیچیدگی انواع رشته ها نداریم.
تمهیدات دولت (بیمه مرکزی) برای شرکت های بیمه چیست؟
برندسازی نیز از دیگر روش های ما برای افزایش پوشش های بیمه زندگی است. شرکت های بیمه مکلف هستند تا برای هر یک از رشته های فعالیت خود یک برند خاص، مختص خود شرکت طراحی و پیش بینی کنند. یعنی شرکت های بیمه مکلف شدند یک رشته خاص را به عنوان یک برند برای شرکت بیمه خود طراحی کنند. به عنوان مثال شرکت بیمه موردنظر می گوید، این شرکت فلان رشته بیمه عمر را با این خصوصیات عرضه می کند. همچنین دولت نیز تمهیداتی را به عنوان مشوق های ویژه مانند پرداخت یارانه به شرکت های بیمه البته برای گسترش بیمه های زندگی ارائه خواهد داد. همچنین از دیگر مشوق های دولت برای بیمه های عمر طرح «مشارکت در منافع» است. به گونه ای که اگر شرکتی اعلام کرد که به عنوان مثال برای بیمه پس انداز 15 درصد سود پرداخت می کند و در صورتی که بر اثر شرایط ویژه شرکت مورد نظر، سود آن شرکت به 25 درصد افزایش پیدا کرد و شرکت توان پرداخت سود بالاتر را داشت سود بالاتری به آن بیمه گذار پرداخت گردد تا بیمه گذاران برای ورود به بیمه های پس انداز سرمایه گذاری تشویق شوند.
دولت در این زمینه تمهیدات ویژه ای را اندیشیده است تا ورود خانوارهای ایرانی به بازار بیمه های زندگی روند مطلوبتری به خود بگیرد.

روزنامه ایران 13/9/89