مقدمه:

توسعه صنعتی و گسترش آن مشکلاتی را برای بشر قرن ۲۰به دنبال داشته است. از جمله این مشکلات توسعه بی رویه شهرها و شکل پیچیده تر آن ایجاد کلان شهرها با تمامی مشکلات و غالباً ناهنجاری های خاص آن بوده است. به عبارت ساده تر گسترش افقی شهرها ارتباط رودررو و معمول بین افراد را کاهش و بعضاً نیروی انسانی متحمل هزینه های گزاف به لحاظ زمان و سرمایه می شود. این امر از مدت ها قبل مشکل اصلی مسئولین برنامه ریزی مدیریت شهری، طراحان و مجریان شهرسازی و محققین علوم اجتماعی کشورهای پیشرفته بوده و نهایتاً ذهن جستجوگر بشر راه حل های مختلفی برای رفع این معضل ارائه کرد. یکی از این راهکارها، توسعه عمودی شهرها به جای توسعه افقی آنها بود که موجب فراگیر شدن برج و بلندمرتبه سازی شد و ایجاد شهرهایی با شکل و شمایل جدید را به دنبال داشت. به تبع آن، نیازهای جدیدی نیز بروز کرد. یکی از این نیازها انتقال سریع نیروی انسانی، کالا و خدمات بود که با ساخت آسانسور و بالابرها تحول شگرفی در صنعت ساخت و ساز به وجود آمد و شرکت های معتبر آسانسورسازی در سراسر جهان گسترش یافتند.

کشور ما نیز – اگرچه با آهنگ کند و طولانی – اما به هر حال با این توسعه همراه گردیده. امروزه حداقل برای مردم شهرهای بزرگ ایران مثل تهران برج سازی و بلندمرتبه سازی امری کاملاً مانوس است. رواج استفاده از آسانسور در کشور ما همچون سایر کشورها و همانند هر وسیله ساخت بشر با خطراتی همراه می باشد. نتیجه طبیعی بروز خطر نیز ایجاد زیان یا مسئولیت و یا هر دو است. این موضوع سبب شد که شرکت های بیمه زیان مسئولیت های ناشی از بروز خطرات استفاده از آسانسور را از بیمه گذار (مالکین، صاحبین، نصب کنندگان آسانسور یا کسانی که مسئولیت سرویس و نگهداری از آسانسور را به عهده دارند) به خود انتقال داده و رشته ای نسبتاً نوین در صنعت بیمه کشور ایجاد شد. شرکت های بیمه نیز در ارائه پوشش های مناسب بیمه ای آسانسور به طیف وسیع سازندگان، نصابان، استفاده کنندگان و مالکین این وسیله سرویس هایی را ارائه می دهند که در این مقاله به شرح مختصر آن می پردازیم.

قبل از آشنایی با انواع بیمه های رایج آسانسور، لازم است درباره بیمه مسئولیت توضیح مختصری داده شود:

بیمه مسئولیت:

طبق قانون مدنی کشور هر کس موجب زیان برای دیگری شود مسئول جبران آن است. مسئولیت، گونه های مختلفی دارد که مهم ترین آنها مسئولیت اخلاقی و مسئولیت قانونی است. مسئولیت قانونی خود شامل مسئولیت کیفری و مسئولیت مدنی است. بنابراین تحقق مسئولیت قانونی منوط به ورود زیان به فرد (مسئولیت مدنی) یا جامعه (مسئولیت کیفری) است که از لحاظ اصول حاکم بر قراردادهای بیمه، فقط مسئولیت مدنی قابل بیمه شدن است. به همین جهت ماده ۴ قانون بیمه مصوب سال ۱۳۱۶ بیان می دارد: “موضوع بیمه ممکن است مال باشد اعم از عین یا منفعت یا هر حق مالی یا هر نوع مسئولیت حقوقی …”

۱- بیمه مسئولیت مدنی مالکین (تولیدکنندگان، نصابان، …) آسانسور در قبال استفاده کنندگان:

به موجب این قرارداد مسئولیت، بیمه گذار (که می تواند شامل مالکین، تولیدکنندگان، نصابان و شرکت ها و افرادی که مسئولیت سرویس و نگهداری از آسانسور را عهده دار هستند باشد) خسارت وارده به استفاده کنندگان از آسانسور را با توجه به شرایط و مقررات مندرج در بیمه نامه و بر اساس قانون و عرف بیمه در ایران جبران خواهد کرد. خسارات وارده می تواند جانی یا مالی باشد. خسارات جانی دیه فوت و نقص عضو و جبران هزینه های پزشکی حداکثر تا سقف مندرج در قرارداد را شامل می شود.

۲- بیمه مسئولیت مدنی کارفرما در قبال کارکنان:

شرکت های سازنده و نصب کننده آسانسور نیز همانند سایر شرکت های تولیدی و خدماتی نگرانی حوادث حین کار را که برای پرسنل و نیروی ماهر و غیر ماهرشان اتفاق می افتد داشته و دارند. بیمه مسئولیت مدنی کارفرما در قبال کارکنان، غرامات ناشی از صدمات جانی و جسمانی کارکنان را که ناشی از وقوع حوادث حین کار در محدوده مکانی مندرج در بیمه نامه باشد حداکثر تا سقف تعهدات مندرج در بیمه نامه جبران می نماید.

۳- بیمه تمام خطر نصب (Erection All Risk Ins)

این بیمه نامه که معمولاً مورد درخواست شرکت های نصب کننده آسانسور است، آسانسورهایی را تحت پوشش قرار می دهد که ارزش بسیار بالایی داشته و مدت زمان عملیات نصب آنها نسبتاً طولانی است و در صورت وقوع خطر حجم گسترده ای از کالا، سرمایه و نیروی انسانی تلف می شود. مدت اعتبار بیمه نامه از زمان آغاز عملیات نصب آسانسور شروع و در پایان عملیات نصب خاتمه می یابد. البته یک دوره آزمایش و نگهداری (که بسته به مورد، زمان آن متفاوت است) نیز به مدت فوق افزوده می شود.

این بیمه نامه شامل دو بخش است:

- خسارات مادی.

- مسئولیت مدنی در قبال اشخاص ثالث.

خسارات مادی ارزش اقلام مورد نصب، هزینه نصب، کارهای ساختمانی و هزینه جمع آوری ضایعات را در بر می گیرد که در صورت وقوع حادثه با توجه به پیشرفت فیزیکی عملیات نصب و با عنایت به شرایط و مقررات حاکم بر قرارداد خسارت وارده پرداخته می شود. ضمناً می توان عملیات نصب را نسبت به خطرات طبیعی (از قبیل زلزله، آتشفشان، سیل و …) نیز تحت پوشش بیمه مذکور قرار داد.

بخش دوم ناظر بر مسئولیت مدنی در قبال اشخاص ثالث است که خسارات مالی و جانی وارده به آنها در هنگام نصب آسانسور توسط بیمه گذار را تحت پوشش قرار می دهد.

۴- بیمه آتش سوزی:

آسانسورها به خصوص در ساختمان های بزرگ همواره بخشی از ارزش افزوده یک ساختمان محسوب می شوند و جزئی از دارایی های ثابت اشخاص حقیقی و حقوقی را تشکیل می دهند. بنابراین همانطور که ساختمان ها و تاسیسات آنها تحت پوشش بیمه آتش سوزی قرار می گیرند آسانسور و متعلقات آن نیز به همراه ساختمان و یا به تنهایی می تواند تحت پوشش بیمه آتش سوزی و خطرات تبعی آن (سیل، زلزله، طوفان و …) قرار گیرد.

نتیجه گیری:

در خاتمه و با توجه به توضیحات فوق، ارائه نرخ و شرایط پوشش های بیمه ای مذکور، منوط به اخذ و کسب اطلاعات تکمیلی دیگری است که بعضی از آنها عبارتند از: نوع آسانسور – کاربری آسانسور – شرکت سازنده – ظرفیت – سال ساخت – تعداد طبقات (توقف) – تعهدات درخواستی و درخصوص صدور بیمه مسئولیت مدنی کارفرما در قبال کارکنان تعداد افراد شاغل در شرکت می بایستی مشخص شود.

بدین ترتیب توصیه ما به تمام سازندگان – نصابان و تعمیرکاران یا فروشندگان و حتی مدیران ساختمان این است که حتماً آسانسور خود را در نزد یکی از شرکت های معتبر بیمه نمایند. هزینه صدور این بیمه نامه در مقایسه با سایر هزینه های ساختمان بسیار ناچیز خواهد بود.

محمد تقوی – مشاور بیمه

http://www.patogh4u.net/elevator/post-118.html