افزایش تنوع در بیمه های عمر در ایران


امیر اسماعیل كاظمی : پژوهشهای انجام شده نشان می دهد در سال 2008 سرانه تقاضای بیمه عمر در انگلستان 5582دلار، دانمارك 3669 دلار، ژاپن 2869 دلار و هنگ كنگ 2929 دلار بوده و این درحالی است كه سرانه بیمه عمر در ایران تنها 4 دلار است.
امروزه بیمه عمر یكی از رشته های بسیارمهم در بیمه های اشخاص به شمار می آید . از نظرفنی ، بیمه عمر نوعی عملیات بیمه ای است كه تعهدات مربوط به آن تابع طول عمر انسان است.
واقعیت این است كه زندگی درجهان پرشتاب امروز مخاطرات زیادی بهمراه دارد كه گاه منجر به زیانهای غیرقابل جبرانی می گردد ، در این میان بیمه مكانیزمی است كه درآن ریسك (خطر) از اشخاص یا اموال به شركتهای بیمه منتقل می گردد.
این در حالی است كه علاقه انسان ها به اطمینان یافتن از تأمین آینده خود و افراد خانواده شان در زندگی متلاطم و پرفراز و نشیب سبب ایجاد بیمه های« زندگی» شده است. از اینرو شاهد هستیم در بسیاری از كشورهای توسعه یافته و در حال توسعه ، میزان استفاده افراد از این بیمه بعنوان یكی از شاخص های اندازه گیری رفاه در جامعه شناخته می شود.
بر این اساس بیمه های عمر وحادثه از مبنای اقتصادی زندگی انسان ها حراست می كند وبا پوشش های خود ، چتر مناسبی را برای انتقال ریسك از افراد به شركتهای بیمه و در نهایت تامین آتیه «خانواده» فراهم می سازد.
تجربیات زندگی شهروندان بیانگر این موضوع است كه در بسیاری از موارد با ازدست دادن سرپرست یا نان آورخانواده ، موقعیت اجتماعی و اقتصادی و حتی معشیتی آن خانواده به دلیل ضعیف دربنیه مالی ، درمعرض خطرقرارگرفته وهمین عامل در موارد زیادی باعث بروز چالش های جدی در آتیه زندگی بازماندگان شده است . باتوجه به همین نیاز بوده كه شركتهای بیمه با ارائه طرحهای متفاوت و ابتكاری متناسب با نیازهای جوامع انسانی درپی تأمین و تثبیت مالی و اقتصادی خانواده ها برآمده تا تا در زمان بروز حادثه ناگوار، شیرازه اقتصاد خانواده ها از هم نپاشد و افراد وابسته به شخص متوفی و یا حادثه دیده بتوانند از مزایای پوشش های بیمه ای و یا به عبارت دیگر« تأمین» اقتصادی بهره مند شوند.
با این وجود شواهد نشان می دهد صنعت بیمه کمتر به توسعه بیمه های عمر و زندگی در کشور پرداخته است‏، بطوریكه بر اساس آمار مستند در حال حاضر ضریب نفوذ بیمه عمر در ایران1/0 درصد است د رحالیكه این رقم در كشورهای دیگر تا 1/4 درصد اعلام شده است .
كارشناسان عمده ترین دلایل عدم توسعه بیمه عمر را عوامل ساختاری، اقتصادی، مسایل مربوط به شركت های بیمه، چالش های فرهنگی، آموزشی و اجتماعی ذكر می كنند .
از سوی دیگر به نظر می رسد ،روحیات ایرانی ها را یكی دیگراز مشكلات عدم گسترش بیمه های عمرباید دانست چراكه تجربه نشان داده است ما ایرانی ها خیلی «ریسك گریز» نیستیم . همین موضوع به عنوان یك عامل اجتماعی و فرهنگی بر تقاضای محدود بیمه عمر در ایران،بسیار موثربوده است.
از سوی دیگر برخی از صاحب نظران صنعت بیمه بر این باورند كه شكل و محتوای نامناسب بیمه نامه های زندگی یكی دیگر از دلایل عدم توسعه این نوع بیمه ها است چراكه به نظر می رسد بیمه نامه های زندگی بیشتر تداعی گر «فوت» هستند تا «زندگی»! در حالیكه بیمه های عمر بایستی تداوم حیات فرد و نیازهای زندگی او را تامین كند.
بنابراین همانطور كه بارها محققان این صنعت مطرح كرده اند ، ایجاد شركت های تخصصی بیمه های زندگی را می توان به عنوان یكی از راه كارهای كلیدی گسترش نفوذ این نوع بیمه در ایران دانست .
از سوی دیگر ایجاد تسهیلات بیشتر در بیمه نامه های زندگی،اتخاذ تمهیداتی برای پرداخت اقساطی هزینه های بیمه ،افزایش تعهدات شركتها و ارائه تسهیلات در حین حیات بیمه شده ازجمله دیگر عوامل مشوق در عرضه این نوع بیمه نامه محسوب می شود.
با این حال نباید از این نكته غافل بود كه تبلیغ و معرفی این نوع بیمه ها در كنار «فرهنگ سازی »برای شناساندن و گسترش بیمه های زندگی بسیار موثر خواهد بود.
تأكید فرشباف بر افزایش تنوع پوشش های بیمه عمر
رئیس كل بیمه مركزی با بیان اینكه پوشش های بیمه ای عمر و زندگی متناسب با ظرفیت بالقوه كشور نیست، بر ضرورت طراحی برنامه ها و فرآیندهای بلندمدت برای ارتقاء این نوع بیمه نامه ها تأكید كرد و خواستار افزایش تنوع بیمه نامه های عمر در شركت های بیمه ای شد.
جواد فرشباف ماهریان اظهار داشت: یكی از كلیدی ترین دغدغه های بیمه مركزی بحث گسترش بیمه در كشور است كه در این راستا برنامه تحول صنعت بیمه كه مورد تنظیم قرار گرفته و به مقامات مسئول ارائه شده و به چالش های مختلفی در حوزه صنعت بیمه پرداخته است.
وی در ادامه گفت: اساسی ترین مباحث این برنامه بحث پوشش های بیمه ای در كشور است؛ با توجه به اینكه در كشور ما بیمه های عمر متناسب با ظرفیت داخلی و تولید ناخالص كشور نیست، باید همگام با شرایط كشور سیاست های مناسبی اتخاذ شود تا بیمه های عمر و زندگی متناسب با تولید ناخالص ملی و ظرفیت داخلی كشور توسعه پیدا كند.
وی گفت: در این شرایط بحث پوشش های بیمه ای عمر و زندگی اصلاً متناسب با ظرفیت بالقوه كشور نیست؛ كشور ما با توجه به جمعیت زیاد و پتانسیل های داخلی كه دارد بهتر می تواند در ارتقاء ظرفیت پوشش های بیمه ای فعالیت كند.
فرشباف با اشاره به اینكه پوشش های بیمه ای در قالب تأمین های اجتماعی كه در كشور دارای ضریب بسیار بالایی است، گفت: مدل و سازمان دهی های لازم باید اتفاق بیفتد تا بخش بیمه های تجاری نیز در مقایسه با بیمه های تأمین اجتماعی دارای ضریب نفوذ مناسبی در كشور باشد.
وی در خصوص برنامه ها و استراتژی های بیمه مركزی جهت توسعه بیمه های عمر و زندگی، تصریح كرد: تعدادی از برنامه هایی كه در دستور كار بیمه مركزی است حالت فوریتی دارد به صورتی كه در قالب برنامه های یك ساله و یا دو ساله اجرا می شود.
وی ضمن تأكید بر اینكه بیمه مركزی خدماتی را برای اصلاح نظام تعرفه ای در كشور انجام داده است، تصریح كرد: این سازمان در مراحل پایانی اصلاح نظام تعرفه ای است به صورتی كه تا پایان شهریور ماه سال آینده بحث اصلاح نظام تعرفه ای را كاملاً انجام می دهیم؛ البته این كار همزمان با نظارت مالی و نظارت های تعرفه ای انجام می شود.
رئیس بیمه مركزی تصریح كرد: یك فرصت دوساله هم با اصلاح این آیین نامه برای صنعت بیمه به وجود می آید كه مورد ارزیابی قرار می گیرد تا اگر مشكلاتی در مسیر اجرا و یا اقداماتی خلاف قانون انجام شود، مورد اصلاح قرار گیرد.
وی اظهار داشت: با تدوین ضوابط و مقررات می توانیم به نوعی فرصتی را در اختیار صنعت بیمه قرار دهیم. برای اصلاح نظام تعرفه ای یك دوره پنج ساله پیش بینی شده است كه بتوانیم تا پایان این دوره صنعت بیمه ای پویا و پیش رونده به وجود بیاوریم؛ البته با حذف نظام تعرفه ای و اصلاح نظارت مالی می توانیم شرایط ورود به خلاقیت ها و ابتكارات را برای مشتریان خود ایجاد كنیم.
فرشباف برخی از اقدامات كوتاه مدت بیمه مركزی را اصلاح نظام تعرفه ای عنوان كرد و گفت: برخی از اقدامات ما نیز در حال انجام است. البته با توجه به ماهیت كار در حوزه صنعت بیمه فعالیت های زیرساختی و بلندمدتی نیز اجرا می شود.
وی ادامه داد: ما از یك طرف باید به دنبال افزایش و گسترش ظرفیت پوشش های بیمه ای غیرزندگی باشیم؛ البته مقداری از فعالیت ها مانند تغییر در رفتارها یا بحث توسعه طرح های بیمه زمان بر هستند زیرا چنین طرح هایی در یكی دو سال با توجه به شرایط كشور محقق نمی شود.
رئیس بیمه مركزی در ادامه گفت: باید بسیاری از اقدامات را از ابتدا سازماندهی و برنامه ریزی كنیم و بازخورد آن را بعد از 10 سال مشاهده كنیم. یكی از اقدامات بلندمدت ما گسترش بازار در بیمه های عمر است. البته اقدامات دیگری را از جمله رقابتی كردن بازار برای جلوگیری از بروز انحصار در صنعت بیمه كشور را نیز انجام داده ایم تا با ایجاد احساس رقابت مناسب در شركت های بیمه عرصه پویایی را در این صنعت داشته باشیم؛ قابل ذكر است كه با تغییر بسیاری از رفتارها و حجم بازار گسترش پوشش های بیمه ای زندگی و غیرزندگی در كشور نیز محقق می شود.
فرشباف اظهار داشت: گسترش بازار در بیمه های زندگی از جمله اقدامات كلیدی و زیرساختی است كه باید به آن توجه بسیاری شود و به همین دلیل بیش از دو سال است كه با جمع بندی تفكرات و سازماندهی آنها اقدامات جدی را انجام داده ایم؛ به عنوان نمونه بیمه مركزی اجلاس هایی تحت عنوان بیمه های عمر، در خود بیمه مركزی ایجاد كرده است و در كنار آن نیز با به كارگیری پروژه های تحقیقاتی خاص در این خصوص و ایجاد اتاق فكر و به كارگیری كمیته های تخصصی اقداماتی را انجام داده ایم.
وی در ادامه گفت: طبیعی است كه مجموعه دریافتی ها در این جلسات و اتاق فكرها را جمع بندی كرده و به عنوان ذخایر به نوعی سازماندهی می كنیم كه آیین نامه های مربوط به بیمه های زندگی را به نحوی گسترش دهیم كه انگیزه و توانمندی برای پوشش های بیمه های زندگی به وجود بیاید؛ البته این مباحث جمع بندی شده در اختیار بیمه مركزی، شركت های بیمه، بازار بیمه و جامعه قرار می گیرد كه پذیرای این بیمه ها هستند تا در نهایت بتوانیم پوشش گسترده ای در این خصوص داشته باشیم.
فرشباف با اشاره به كنفرانس مربوطه با محوریت بازاریابی بیمه های زندگی، یكی از چالش های این حوزه از بیمه را بازاریابی در آن عنوان كرد و گفت: بازاریابی بیمه های عمر و زندگی نقش مهمی در گسترش این نوع بیمه ها در كشور دارد كه باید با سازماندگی و فعالیت های شركت ها در این خصوص اقدامات مهمی انجام شود.