آیین نامه اجرایی قانون حفاظت در برابر اشعه با اصلاحات
عنوان قانون: متن قانون:
ماده 1
(از آیین نامه ها) شماره : 112026ت57هـ
تاریخ : 29/2/1369
آب و نیرو - استخدام کشوری - تأمین اجتماعی - نظام صنفی سازمان انرژی اتمی
هیأت وزیران در جلسه مورخ 1369.3.2 بنا به پیشنهاد شماره 30.32352 مورخ 1368.9.8 سازمان انرژی اتمی ایران آیین نامه اجرایی قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب 1368 را به شرح زیر تصویب نمود:
ماده 1- هدف: این آئین نامه به منظور حسن اجراى قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب 1368 تنظیم و تدوین گردیده است.
ماده 2(اصلاحی 15/7/1386)
(از آیین نامه ها) تعاریف:
1- قانون در این آئین نامه به قانون حفاظت در برابر اشعه اطلاق مى گردد.
2- پرتوهاى یونساز از نظر حفاظت در برابر اشعه به پرتوهایى مثل ایکس، گاما، بتا، نوترون، آلفا و ذرات اتمى دیگر اطلاق مى گردد که قادر به یونسازى در ماده مى باشند.
3- پرتوهاى غیر یونساز از نظر حفاظت در برابر اشعه به پرتوهایى مثل ماوراء بنفش، مادون قرمز، میکروویو، لیزر، امواج رادیویى و نظایر آن اطلاق مى گردد که قادر به یونسازى در ماده نمى باشند.
4- پروانه اشتغال یک سند رسمى است که توسط واحد قانونى براساس مندرجات فصل دوم قانون، در رابطه با مفاد ماده (3) آن و در صورت رعایت کلیه مقررات قانون و این آئین نامه و استانداردها، ضوابط و دستورالعملهاى حفاظت در برابر اشعه غیر از مواردى که به موجب استانداردهاى پایه مستثنى شده است، براى مدت مشخص براساس ضوابط واحد قانونی صادر مى گردد.
5- دارنده پروانه اشتغال یک شخص است که پروانه را از واحد قانونى براساس مفاد مفصل دوم قانون جهت اقدامات لازم مندرج در آن دریافت مى دارد.
6- شخص به هر شخص اعم از حقیقى و یا حقوقى و یا نماینده رسمى و یا قائم مقام هر یک از آنها اطلاق مى گردد.
7- پرتو کار به شخص حقیقى اطلاق مى گردد که حسب وظیفه با منابع مولد اشعه بطور مستمر و فیزیکى در ارتباط باشد که شامل پرتوکاران گروه (الف) و گروه (ب) مى گردد.
الف) پرتوکار گروه (الف) به شخص حقیقى اطلاق مى گردد که در شرایطى کار مى کند که دُز سالانه آن مى توند از 3% حد دز معادل سالانه تجاوز نماید.
ب) پرتوکار گروه (ب) به شخص حقیقى اطلاق مى گردد که در شرایطى کار مى کند که معمولاً دز دریافتى سالانه وى از 3% حد دُز معادل سالانه تجاوز نمى نماید.
8 ـ استانداردهای پایه: منظور حفاظت در برابر پرتوهای یونساز و ایمنی منابع پرتو ـ استانداردهای پایه (دارای شماره ثبت 7751 سال 1384 از موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران) برای پرتوهای یونساز و پرتوهای غیریونساز ـ حدود پرتوگیری» (دارای شماره ثبت 8567 سال 1385 از مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنفی ایران) برای پرتوهای غیریونساز در صورت اصلاح آخرین نسخه اصلاح آنها قابل استناد است.
ماده 3(اصلاحی 15/7/1386)
(از آیین نامه ها) انجام هر گونه فعالیت در ارتباط با موارد مندرج در بندهاى (1)، (2)، (3)،(4) و ماده (3) قانون که در استانداردهای پایه بعنوان موارد مستثنی شده تعیین شده نیاز به اخذ پروانه اشتغال ندارد. تبصره ـ واحد قانونی می تواند عدم الزام به اخذ پروانه را مشروط به رعایت مواردی نماید که در دستورالعملها مشخص می شوند.»
ماده 4
(از آیین نامه ها) مسئول فیزیک بهداشت باید داراى حداقل درجه دیپلم در یکى از رشته هاى علمى و فنى با سابقه کار مؤثر در رشته حفاظت در برابر اشعه و گذراندن دوره هاى آموزشى تخصصى با تشخیص واحد قانونى بوده و از سلامت جسمى و روحى کامل برخوردار باشد. تبصره - در امور ویژه کار با اشعه مثل پرتو درمانى، پزشکى هسته اى، مراکز بزرگ رادیولوژى، مراکز هسته اى و دانشگاه ها، حداقل تحصیلات مسئول فیزیک بهداشت درجه کارشناسى در رشته هاى علمى و فنى در رابطه با پرتوها خواهد بود.
ماده 5(اصلاحی 15/7/1386)
(از آیین نامه ها) شخص مسئول لازمست در رشته مربوط به حوزه پروانه مورد درخواست دارای حداقل تحصیلات کارشناسی در یکی از رشته های علمی و فنی در رابطه با پرتوها بوده و از سلامت جسمی و روحی کامل برخوردار باشد.
تبصره 1 - در شرایط ویژه و در امور غیر پزشکی و کمبود متخصص در رشته مربوطه، دارندگان مدرک تحصیلی کارشناسی در یکی از رشته های علمی و فنی و موفقیت در آزمونهای مربوطه با تشخیص واحد قانون می توانند به عنوان شخص مسئول انجام وظیفه نمایند.
تبصره 2 - در امور تشخیص درمان پزشکی شخص مسئول لازمست دارای تحصیلات و شرایط مشخص شده در ضوابط و دستورالعملهای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی باشد.
ماده 6(اصلاحی 15/7/1386)
(از آیین نامه ها) جهت صدور پروانه اشتغال باید اقدامات زیر برحسب مورد براساس ضوابط واحد قانونی توسط متقاضى دارنده پروانه کسب انجام شده و مدارک لازم حداقل دو ماه قبل از اقدام نسبت به مفاد ماده (3) قانون به واحد قانونى ارائه گردد.
الف - طبق ماده 5 فصل دوم قانون، معرفى یک نفر بعنوان شخص مسئول و یک نفر به عنوان مسئول فیزیک بهداشت با سطح تحصیلى و تخصصى مذکور در مواد (4) و (5) این آئین نامه با ارائه مدرک تحصیلى و تخصصى و سوابق کار با اشعه.
ب - ارائه اطلاعات جامع طرح در رابطه با کار با اشعه که پروانه جهت آن درخواست شده است با توجیه و توصیف ضرورت انجام طرح و مزایاى آن براى جامعه در مقایسه با سایر روشهاى موجود بطوریکه پرتوگیرى کارکنان و مردم جامعه به هر چه کمتر مواجه شدن کاهش یابد.
ج - ارائه گزارشهاى علمى و فنى شامل نقشه هاى ساختمانى، تأسیسات، سیستم دفع فاضلاب و پسمان و غیره برحسب لزوم.
د ارائه مشخصات فنى کامل وسایل، دستگاه ها و تأسیساتى که جهت کار با اشعه مورد استفاده قرار مى گیرد (با الصاق نقشه ها، کاتالوگ، محاسبات و غیره).
ه - ارائه فهرست کاملى از وسایل و تجهیزات ایمنى حفاظتى مورد استفاده در طرح.
و - در صورتى که طرح مورد نظر امکان پرتوزدایى محیط را دارد ارائه گزارش محیطى و طرح جامع تجهیزات مورد نیاز جهت جلوگیرى از آلودگى محیط و سیستمهاى اندازه گیرى مربوط.
ز - ارائه دستورالعمل اورژانس به منظور مقابله با سوانح در شرایط اضطرارى.
ح - ارائه مدارک تحصیلى و تجربى و بازآموزى و آموزش پرتوکاران و کارکنان مربوطه.
ط - ارائه موافقت اصولى وزارتخانه ها، سازمان و یا هر ارگان ذیربط.
تبصره - درخواست صدور پروانه هیچگونه تعهدى براى واحد قانونى جهت صدور پروانه در صورتى که درخواست کننده داراى شرایط لازم و کافى نباشد ایجاد نمى نماید.
ماده 7
(از آیین نامه ها) دارنده پروانه اشتغال مکلف است دو ماه قبل از انقضاى مدت اعتبار پروانه خود درخواست تمدید نماید.
ماده 8
(از آیین نامه ها) وقتى مطابق مقررات این آئین نامه درخواست تمدید پروانه مى گردد، پروانه فعلى، در صورتى که قبلاً مفاد ماده (7) قانون به حالت تعلیق در نیامده و یا لغو نشده باشد، تا زمان تمدید و یا صدور پروانه جدید و یا لغو آن اعتبار خواهد داشت.
ماده 9
(از آیین نامه ها) در موارد خاص کار با اشعه با فعالیت محدود (از نظر تعداد منابع، انرژى، پرتودهى و کاربرد) براساس استانداردهاى واحد قانونى و در صورتیکه واحد قانونى تشخیص دهد که قوانین، مقررات، استانداردها و ضوابط و دستورالعملهاى حفاظت در برابر اشعه مى تواند به خوبى توسط یک یا دو شخص انجام پذیرد، یک یا دو نفر شخص حقیقى واجد شرایط مى توانند مسئولیت شخص حقیقى دارنده پروانه، شخص مسئول و مسئولیت فیزیک بهداشت را بعهده بگیرند.
ماده 10
(از آیین نامه ها) بطور کلى اخذ پروانه شامل ارسال درخواست کتبى با مدارک مورد نیاز، ثبت درخواست، بررسى درخواست، بازرسى، مجوز اولیه و مجوز بهره بردارى است. گذرانده این مراحل با عنایت به پیچیدگى کار با اشعه از ضروریات علمى و فنى است.
ماده 11
(از آیین نامه ها) در موارد کار با اشعه بطور محدود و یا براى مدتى که از یکسال تجاوز نکند و یا در موارد خاص و برحسب ضرورت با تشخیص واحد قانونى، بجاى پروانه مى تواند مجوز مدت دار با شرایط مندرج در آن صادر گردد.
ماده 12
(از آیین نامه ها) شخص مسئول مکلف است به پیامدهاى ناشى از عدم رعایت مفاد قانون و این ائین نامه آگاه بوده و مسئولیت هاى مربوط را بپذیرد.
ماده 13
(از آیین نامه ها) مسئول فیزیک بهداشت مکلف است وظایف حفاظت در برابر اشعه فعالیت محدود پروانه را بعهده داشته و مسئولیت هاى مربوطه را آگاهانه بپذیرد.
ماده 14
(از آیین نامه ها) دارنده پروانه اشتغال، شخص مسئول و پرتوکاران مکلفند دستورالعملها و توصیه هاى مسئول فیزیک بهداشت را براساس قوانین، آئین نامه ها، استانداردا و توصیه هاى واحد قانونى پذیرفته و به اجرا درآورند و نیازهاى مربوط به حفاظت اشخاص حوزه پروانه را در اختیار وى قرار دهند.
ماده 15
(از آیین نامه ها) طبق ماده (9) قانون، دارنده پروانه اشتغال مکلف است کلیه افرادى را که بکار با اشعه گمارده مى شوند، قبل و بعد از استخدام بصورت دوره اى در طول استخدام و یا در شرایط اضطرارى، تحت معاینه ها و آزمایشهاى پزشکى لازم و آزمایشهاى تخصصى قرار داده و مدارک مربوطه را در اختیار واحد قانونى قرار دهد.
تبصره 1- آزمایشها و معاینه هاى پزشکى اولیه نباید زودتر از یکماه قبل از شروع کار با اشعه انجام شده باشد.
تبصره 2- جهت هر شخص پرتوکار تحت پوشش پروانه لازمست یک پرونده شخصى که حاوى کلیه اطلاعات فردى از جمله سوابق پرتوگیرى و نتایج آزمایشها و معاینه هاى پزشکى باشد تشکیل گردد.
تبصره 3- در صورتى که در هر مرحله براساس آزمایشها و معاینه هاى پزشکى تشخیص داده شد که ادامه کار با اشعه براى شخص زیان آور است لازم است توسط شخص مسئول و مسئول فیزیک بهداشت از ادامه کار وى با اشعه جلوگیرى گردد.
تبصره 4- از پرتوکاران گروه (الف) لازمست حداکثر هر شش ماه یکبار و از پرتوکاران گروه (ب) حداکثر هر یکسال و از هر دو گروه در شرایط اضطرارى آزمایش و معاینه هاى کامل پزشکى برحسب تشخیص و توصیه واحد قانونى بعمل آید.
تبصره 5- آزمایشها و معاینه هاى پزشکى لازمست براساس دستورالعمل واحد قانونى بعمل آید.
تبصره 6- در صورتى که یک پرتوکار محل کار خود را تغییر دهد لازم است سوابق کار با اشعه، پزشکى و پرتوگیرى وى عیناً به محل کار جدید منتقل شود.
ماده 16
(از آیین نامه ها) دارنده پروانه اشتغال مکلف است در صورت بروز سانحه و یا پرتوگیرى مشکوک که هر شخص حقیقى ناشى از کار با اشعه حوزه پروانه خود را مورد آزمایشها و معاینه هاى پزشکى قرار داده و مراقبت هاى پرشکى لازم را تا حصول اطمینان از سلامت وى ادامه دهد. تبصره - کلیه هزینه آزمایشها و معاینه هاى پزشکى قبل از استخدام، دوره اى و شرایط اضطرارى بعهده دارنده پروانه اشتغال است.
ماده 17
(از آیین نامه ها) اشخاص بین شانزده تا هجده سال سن مشغول در دوره هاى آموزشى و پژوهشى مى توانند فقط در گروه کارى (ب) مشروط بر اینکه قوانین و مقررات و استانداردهاى حفاظت در برابر اشعه را رعایت نمایند با کسب مجوز از واحد قانونى از مفاد بند (1) ماده (10) فصل دوم قانون مستثنى گردند.
ماده 18
(از آیین نامه ها) بهاى خدمات ارائه شده از طرف واحد قانونى تا ارسال تعرفه جدید طبق تعرفه - مصوب 18/3/67 هیأت وزیران - دریافت مى گردد.
ماده 19
(از آیین نامه ها) به منظور اجراى بند (3) ماده (20) مقررات ویژه قانون، موارد زیر لازم الاجر است:
1- خدمت و افزایش خدمت قابل احتساب در بند (3) ماده (20) قانون حداکثر سى سال خواهد بود.
2- تشخیص نهایى سوابق کار با اشعه و احتساب افزایش خدمت به تأئید واحد قانونى مى باشد.
3- هرگاه شخصى برطبق مقررات این آئین نامه بازنشسته و بعد معلوم شود که براساس تقلب و مدرک سازى به این استحقاق رسیده است از امتیاز بند (3) ماده (20) کلاً محروم و مکلف به پرداخت کله وجوهى است که به وى پرداخت شده و خسارات ناشى از آن از وى اخذ خواهد شد.
ماده 20
(از آیین نامه ها) احتساب سوابق کار با اشعه جهت بازخرید، بازنشستگى، از کار افتادگى و تعیین حقوق وظیفه به شرح زیر مى باشد:
الف - کارکنان با پرتو گروه الف به ازاى هر سال خدمت یکسال افزایش خدمت مورد قبول تا حداکثر ده سال.
ب - کارکنان با پرتو گروه ب به ازاء هر سال خدمت شش ماه افزایش خدمت مورد قبول تا حداکثر پنج سال.
تبصره 1- در مورد افرادى که قبل از تصویب قانون با تشخیص واحد قانونى بطور مستمر بکار با اشعه اشتغال داشته اند فقط بند (3) ماده (20) قانون لازم الاجرا است.
ماده 21
(از آیین نامه ها)
هر شخصى که براساس مفاد مقررات قانون و این آئین نامه بازنشسته مى گردد، مجاز به اشتغال مجدد بکار با اشعه نخواهد بود.
ماده 22
(از آیین نامه ها)
به منظور اجرا مفاد مندرج در ماده (20) قانون (به استثناى بند 3)، به افرادى که بطور مستمر به کار با اشعه اشتغال دارند برحسب مورد مزایاى زیر تعلق مى گیرد و از تاریخ تصویب قانون (تاریخ 20/1/1368) لازم الاجرا است.
الف) به پرتوکارن گروه (الف) تا میزان حداکثر 100% مزایاى مندرج در بندهاى (1) و (2) و (4) ماده (20) قانون طبق شرایط زیر:
- برحسب تجربه و تبحر در کار با اشعه تا 20%
- برحسب داشتن گرایش هسته اى در دوران تحصیل و یا گذراندن دروس فیزیک بهداشت و فیزیک پزشکى یا دوره هاى تخصصى حفاظت در برابر اشعه تا 20%
- برحسب بکار بردن وسائل حفاظت در برابر اشعه فردى و وسایل حفاظتى مورد نیاز تا 10%
- برحسب شرایط کار حداکثر تا 50% باید توسط دارندگان پروانه اشتغال اعمال و پرداخت گردد.
ب) به پرتوکاران گروه (ب) تا میزان حداکثر 60% مزایاى مندرج در بندهاى (1) و (2) و (4) ماده (20) قانون طبق شرایط زیر:
- برحسب تجربه و تبحر در کار با اشعه تا 15%
- برحسب داشتن گرایش هسته اى در دوران تحصیل و یا گذراندن دروس فیزیک بهداشت و یا فیزیک پزشکى و یا دوره هاى تخصصى حفاظت در برابر اشعه تا 10%
- برحسب بکاربردن وسائل حفاظت فردى در برابر اشعه تا 10%
- برحسب شرایط کار تا حداکثر 25%
باید توسط دارندگان پروانه اشتغال اعمال و پرداخت گردد.
تبصره - مزایاى فوق الذکر در صورت تغییر شرایط این آئین نامه و یا شرایط کارى شخص لازم التغییر است.
ماده 23(الحاقی 15/7/1386)
(از آیین نامه ها)
علاوه بر احکام مندرج در این آیین نامه در موارد ضروری و در چهارچوب قانون و این آیین نامه و با رعایت سایر مقررات، دستورالعملها و ضوابط لازم از جمله ضوابط مربوط به اصول حفاظت در برابر اشعه، پروانه و مسئولیتهای آن، پرتوگیری شغلی، پزشکی، مردم و مقررات ایمنی منابع پرتو با تصویب واحد قانونی ابلاغ خواهدشد. تبصره ـ ضوابط موضوع این ماده در مورد موسسات پزشکی به تأیید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و واحد قانونی خواهدرسید.
ماده 24
(از آیین نامه ها)
با توجه به تغییرات سریع در دانش حفاظت در برابر اشعه، مقررات این آئین نامه مى تواند هر دو سال یکبار و برحسب ضرورت و اضطرار طبق تشخیص واحد قانونى و پس از تصویب دولت مورد تجدید نظر قرار گیرد.
معاون اول رئیس جمهور - حسن حبیبى
نقل از شماره 13177 -9/3/1369 روزنامه رسمى