آیین نامه بهداشت محیط



هیأت وزیران در جلسه مورخ 24/4/1371 بنا به پیشنهاد شماره 1320 مورخ 11/2/1370 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى، در اجراى بند (2) ماده (1) قانون تشکیلات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى - مصوب 3/3/1367 مجلس شوراى اسلامى - آیین نامه بهداشت محیط را به شرح زیر تصویب نمود:
نقل از شماره 13814 – 22/5/1371 روزنامه رسمى
ماده 1
(از آیین نامه ها)

تعاریف:
الف- بهداشت محیط: بهداشت محیط عبارت است از کنترل عواملى که در محیط زندگى به گونه اى روى سلامت جسمى، روانى و اجتماعى انسان تأثیر مى گذارند.
ب- آب آشامیدنى: آب آشامیدنى آب گوارایى است که عوامل فیزیکى، شیمیایى و بیولوژیکى آن در واحد استانداردهاى مصوب باشد و مصرف آن عارضه سویى در کوتاه یا درازمدت در انسان ایجاد نکند.
پ- آلودگى آب آشامیدنى: آلودگى آب آشامیدنى عبارت است از تغییر خواص فیزیکى، شیمیایى و بیولوژیکى آب به گونه اى که آن را براى مصرف انسان زیان آور سازد.
ت- کنترل بهداشتى: منظور از کنترل بهداشتى، بازدید و بررسى وضعیت بهداشتى مراکز مشمول این آیین نامه به منظور اعمال ضوابط بهداشت محیطى مى باشد.
ث- مراکز کاربرد پرتوهاى پونساز در پزشکى: مراکز کاربرد پرتوهاى یونساز در پزشکى مراکزى هستند که با استفاده از پرتوهاى یونساز، زیر نظر مسئولین متخصص مربوط به تشخیص یا درمان بیماریها پرداخته و شامل مراکز رادیولوژى، رادیوتراپى و رادیوایزوتوپ مى باشد.
ج- اماکن عمومى: اماکن عمومى عبارت است از اماکن متبرکه و زیارتگاهها، زائرسراها، هتلها، متلها، مسافرخانه ها، پانسیونها، آسایشگاههاى سالمندان، آرایشگاهها، حمامها، حمامهاى سونا، استخرهاى شنا، سینماها، پارکها، مراکز تفریحهاى سالم، باشگاههاى ورزشى، ترمینالها، وسایل حمل و نقل عمومى و مسافرتى، توالتهاى عمومى، گورستانها و مانند این موارد.
چ- مراکز تهیه، توزیع، نگهدارى و فروش مواد خوردنى و آشامیدنى و بهداشتى: مراکز تهیه، توزیع، نگهدارى و فروش مواد خوردنى و آشامیدنى و بهداشتى عبارت است از کلیه کارخانه ها، کارگاهها، سردخانه ها اماکن و مغازه هایى که به گونه اى نسبت به تهیه توزیع، نگهدارى و فروش مواد خوردنى، آشامیدنى و بهداشتى اقدام مى نمایند.
ح- مراکز بهداشتى - درمانى: مراکز بهداشتى - درمانى عبارت است از بیمارستانها، زایشگاهها، درمانگاهها، مطبها، آزمایشگاههاى تشخیص طبى، بخشهاى تزریقات و پانسمان، آسایشگاههاى معلولین، طب هسته اى، فیزیوتراپیها، رادیولوژیها و مانند اینها.
خ- مراکز آموزشى و تربیتى: مراکز آموزشى و تربیتى عبارت است از مدارس، آموزشگاههاى تحصیلى، حوزه هاى علمیه، دانشکده ها، هنرستانها، خوابگاههاى مراکز آموزشى، پرورشگاهها، مراکز تربیتى شبانه روزى، ندامتگاهها و مهدهاى کودک.
ماده 2
(از آیین نامه ها)

هر اقدامى که تهدیدى براى بهداشت عمومى شناخته شود، ممنوع مى باشد. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى موظف است پس از تشخیص هر مورد از مواردى که در حیطه وظایف وزارت مى باشد، رأساً اقدام قانونى معمول و در سایر موارد موضوع را به مراجع ذیربط جهت انجام اقدامهاى قانونى فورى اعلام نماید. متخلفان از مقررات بهداشت عمومى تحت پیگرد قانونى قرار خواهند گرفت.
ماده 3
(از آیین نامه ها)

آلوده کردن آب آشامیدنى عمومى ممنوع است و با متخلفان مطابق مقررات رفتار خواهد شد. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى به منظور حفظ سلامت و بهداشت مردم مکلف است آب آشامیدنى عمومى را از نقطه آبگیرى تا مصرف از نظر بهداشتى تحت نظارت مستمر قرار دهد.
تبصره 1- وظایف و اختیارهاى سازمان حفاظت محیط زیست در پیشگیرى و جلوگیرى از آلودگى منابع آب، موضوع ماده (46) قانون توزیع عادلانه آب و آیین نامه هاى اجرایى آن همچنان قابل اجراء است.
تبصره 2- سازمانها و مؤسسه هاى دولتى و خصوصى تأمین کننده آب آشامیدنى عمومى موظف به رعایت همه ضوابط و معیارهاى بهداشتى اعلام شده توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى بوده، باید همه اطلاعات لازم براى بررسى مورد یا موارد و تسهیلات بازدید از تأسیسات را در اختیار وزارت قرار دهند.
تبصره 3- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى به منظور کنترل آب آشامیدنى عمومى در مراحل مختلف توزیع، آزمایشگاههاى مراکز بهداشت استان و شهرستان و مراکز بهداشتى - درمانى را براى ارائه خدمات در این زمینه تجهیز مى نماید.
ماده 4
(از آیین نامه ها)

به منظور جلوگیرى از روند رو به رشد آلودگى منابع آبهاى سطحى و زیرزمینى اعم از چاهها، رودخانه ها، قناتها، چشمه ها و آب مصرفى شهر و روستا - کمیته اى با نام «کمیته حفاظت از منابع آب آشامیدنى» زیر نظر استاندار با عضویت مدیران و رؤساى اداره کل بهداشت، درمان و آموزش پزشکى، سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان آب منطقه اى استان، جهاد سازندگى استان، برنامه و بودجه استان و شرکت آب و فاضلاب استان تشکیل مى شود - تا موارد زیر را بررسى و اقدام نماید:
1- اتخاذ تصمیم راجع به خارج نمودن بعضى از منابع تأمین آب آشامیدنى از سرویس که براساس گزارش اداره کل بهداشت محیط، آلوده شده اند؛ اعم از چاهها، چشمه ها و قناتها.
2- اتخاذ تدابیر لازم جهت حفاظت از منابع آب آشامیدنى موجود براساس دستورالعملهایى که توسط دستگاههاى ذیربط پیشنهاد مى شود و به تصویب کمیته مى رسد.
3- اتخاذ تدابیر لازم به منظور حفظ حریم مناطقى که در آینده براى تأمین آب شهرها از طریق دستگاههاى ذیربط پیشنهاد مى شود. 4- اتخاذ تصمیم در رابطه با بحرانهاى ناشى از آلودگى منابع آب و چگونگى مقابله با آنها.
تبصره- در ابتدا، اداره کل بهداشت محیط موظف است نواقصى را که موجب آلودگى منابع آب مى گردد به دستگاه ذیربط اعلام کند تا رأساً نسبت به رفع آن اقدام نماید. در صورتى که امکانات دستگاهها براى رفع نواقص کفایت ننماید، مراتب در کمیته یاد شده مطرح خواهد شد.
ماده 5
(از آیین نامه ها)

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى به منظور حفظ بهداشت عمومى مکلف است بررسیهاى لازم را در مورد تأثیرهاى هواى استنشاقى و سایر مواد موثر بر انسان معمول دارد و نسبت به ارائه توصیه هاى ضرورى به مراجع ذیربط اقدام نماید.
ماده 6
(از آیین نامه ها)

مراکز کاربرد پرتوهاى یونساز در پزشکى موظف به همکارى و ارائه آمار و اطلاعات و فراهم کردن تسهیلات به منظور بررسى دزیمترى و بهسازى جهت انجام وظیفه کارشناسان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى مى باشند. با متخلفان برابر مقررات قانونى مربوط (قانون تعزیرات) رفتار خواهد شد.
ماده 7
(از آیین نامه ها)

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى مکلف است مراکز بهداشتى - درمانى، آموزشى و تربیتى، اماکن عمومى و مراکز تهیه، توزیع، نگهدارى و فروش مواد خوردنى، آشامیدنى و بهداشتى را از نظر ضوابط و مقررات بهداشت محیطى کنترل و با متخلفان از دستورالعملها و توصیه هاى بهداشتى وزارت، برابر مقررات قانونى مربوط (قانون تعزیرات) رفتار نماید.
ماده 8
(از آیین نامه ها)

مراجع صادرکننده پروانه کسب مراکز تهیه، توزیع، نگهدارى و فروش مواد خوردنى، آشامیدنى و بهداشتى و اماکن عمومى موظفند ضمن رعایت ضوابط مربوط به خود مقررات و توصیه هاى اعلام شده توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى را نیز در این زمینه رعایت نموده و قبل از صدور »پروانه کسب« نظریه بهداشتى از این وزارتخانه کسب نمایند.
ماده 9
(از آیین نامه ها)

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى علاوه بر وظیفه قانونى مبارزه با ناقلان بیماریها، عهده دار نظارت بر امر مبارزه با بندپایان، جوندگان و حیوانهاى ناقل بیماریها نیز مى باشند. مراجع ذیربط ملزم به رعایت دستورالعملهاى بهداشت محیطى این وزارتخانه در این موارد هستند.
ماده 10
(از آیین نامه ها)

به منظور پیشگیرى از شیوع بیماریهاى منتقل شده به وسیله بندپایان و حیوانهاى ناقل بیمارى، همچنین جلوگیرى از آلودگى محیط به سموم و مواد شیمیایى، در صورت امکان روشهاى مبارزه از طریق بهسازى محیط ارجح بوده و دستگاههاى اجرایى ذیربط موظف به بهسازى کانونهاى جلب و تکثیر بندپایان و حیوانهاى ناقل برابر توصیه ها و دستورالعملهاى وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى مى باشند. تبصره - شهرداریها مکلفند در تنظیم روشهاى جمع آورى، حمل و نقل زباله شهر و سایر خدمات شهرى، دستورالعملها و توصیه هاى وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى سایر مراجع ذیربط را رعایت نمایند.
ماده 11
(از آیین نامه ها)

صدور مجوز ورود و ترخیص و کنترل بهداشتى هر نوع دام و فرآورده هاى خام دامى با توجه به نص مواد (2)، (3)، (4)، (7)، (8) قانون سازمان دامپزشکى کشور - مصوب 1350 - که مؤخر بر قانون مواد خوردنى و بهداشتى است على الاطلاق و در تمام مراحل اعم از تولید، توزیع و عرضه از لحاظ پیشگیرى و مبارزه با بیماریهاى دامى و بیماریهاى مشترک بین انسان و دام بر عهده سازمان دامپزشکى مى باشد.
طبیعى است چنانچه عرضه فرآورده هاى خام دامى موجب بیماریهاى مختص انسان شود، همچنین مواردى که در فرآورده هاى خام دامى تغییراتى داده شود که مواد حاصل شده، فرآورده خام دامى تلقى نگردد، مسئولیت کنترل بهداشتى بر عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى است که مطابق قانون مواد خوردنى و بهداشتى - مصوب 1346 - و اصطلاحات آن انجام خواهد شد.
ماده 12
(از آیین نامه ها)

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى از طریق شبکه هاى بهداشتى، درمانى و خانه هاى بهداشت در روستاها ضمن آموزش گسترده با بسیج مردم و جلب همکارى بین بخشى در زمینه مسایل بهداشت محیطى از قبیل جمع آورى، حمل و دفع بهداشتى زباله، دفع بهداشتى مدفوع و کود حیوانى، بهسازى معابر و جداسازى محل نگهدارى دام و پرندگان از محل سکونت، نظارت و پیگرى لازم را معمول داشته، همچنین در جهت بهسازى منابع و کنترل کیفى آب آشامیدنى، جمع آورى و دفع بهداشتى فاضلابها، کنترل اماکن عمومى و مراکز تهیه، توزیع، نگهدارى و فروش مواد غذایى اقدام نماید.