زیر میزی فسادی رایج در بیمارستانها

روزنامه «جمهوری اسلامی» در گزارشی نوشت:

مدتی بود که درد شکم لحظه ای امانش نمی داد، به پزشک متخصص بیمارستان دولتی... مراجعه کرد و نتایج آزمایش ها "کیست شکمی" را نشان می داد. پزشک برای او جراحی را تجویز کرد، اما ...

- آقای دکتر: اگر بخواهم جراحی کنم کدامیک از پزشکان بیمارستان حاذق ترند؟
- پزشک متخصص که منتظر چنین سئوالی بود. در پاسخ نام دکتر ... را بر زبان آورد که او از همه استادتر است؟

نوبت ملاقات با پزشک جراح هم فرا می رسد. او هم خطاب به بیمار می گوید: 5/1 میلیون تومان مزد خودم را می گیرم و برای بقیه هزینه ها چون بیمه هستید و در بیمارستان دولتی هم جراحی می شوید، نگران نباشید. زیاد نمی شود!

- آقای دکتر! چنین پولی ندارم که خارج از شبکه بیمارستان به شما پرداخت کنم.
- اشکالی ندارد همکاران دیگر هم خوب هستند پس به آنها مراجعه کنید!
- اما، آقای دکتر... شما را به من معرفی کردند لااقل اجازه بدهید براساس تعرفه دولتی هزینه را به بیمارستان بپردازم.
- این ربطی به بیمارستان ندارد، مزدی است که من جداگانه دریافت می کنم، اگر مایل هستید به مطب خصوصی ام در خیابان... بروید و پول را نقدا به منشی ام بپردازید تا زمان دقیق جراحی در بیمارستان دولتی را به شما اعلام کند...!
چاره ای جز پرداخت نیست. بیمار پول را پرداخت می کند و از مطب خصوصی خارج می شود و برای جراحی به بیمارستان دولتی می رود و...

***
پسر جوانش بر اثر تصادف رانندگی در بیمارستان بستری است و یکی از پاهایش به دلیل شدت تصادف در چند محل شکسته و دچار جراحت شده است. پزشکان بیمارستان دولتی... وقت تلف می کنند، یک روز، دو روز، پدرو مادر به تکاپو می افتند. چرا جراحی انجام نمی شود؟!
یکی از پزشکان از احتمال عفونت هشدار می دهد! ولی پدر و مادر در هوای خاص و پاک خودشان همواره بر بالین بیمار بدحال خود هستند و دست به دامان پزشک جراح می شوند که به اصطلاح بیمار تحت نظر اوست ولی...

- آقای دکتر چرا عمل را تاخیر می اندازید؟
- جا نداریم. اتاق عمل کم است و بیمار فراوان؛ اگر می توانید بیمارتان را به بیمارستان خصوصی ببرید.
- اما آقای دکتر شنیدیم این بیمارستان خوبی است و پزشکان معتبری دارد.
- بله ما بهترین همکاران را در این بیمارستان داریم، اما اگر بخواهید فورا عمل شود باید به پزشک جراح مزد خودش را بپردازید.

- مگر شما پزشک جراح ارتوپد بخش نیستید؟
- نه، بقیه هم می توانند، اما اگر من بخواهم جراحی کنم یک میلیون تومان سهم خودم را از شما می گیرم!

پدر می گوید: آقای دکتر، کارگر ساده ای هستم نمی توانم یک میلیون تومان بپردازم.
- اشکالی ندارد در دو قسط بپرداز. قسطی هنگام عمل و قسط دوم را هنگام باز کردن گچ بپردازید!
- چاره ای جز پرداخت نیست! هجوم بیماران وضعیت نامناسب بیمار و... باید مزد اضافه پزشک را علاوه بر مزدی که بابت جراحی از بیمارستان و بیمه می گیرند بپردازید.
در این مرحله هم فساد دیگری به نام زیرمیزی شکل می گیرد.

شمارش چنین نمونه هایی فراوان است، آنقدر فراون که در هر فامیل و آشنایی نمونه های مختلفی از پرداخت اجباری پولی به پزشک به ویژه در بخش جراحی نمونه های نقل محفل همراهان و عیادت کنندگان بیماران در بیمارستانهاست. رقم های حداقلی که در بالا به آن اشاره شد برای بیماریهای ساده و معمولی است همچنانکه برای جراحی های قلب و عروق، مغز و چشم رقم های دریافتی به عنوان زیرمیزی چندین برابر ارقام فوق است.

داستان تلخ و تاسف باری که محیط بیمارستان را به شدت به پول آلوده کرده است و دیگر هیچ بیماری مایل نیست زمزمه کند:

گر طبیبانه بیایی به بر بالینم
به دو عالم ندهم لذت بیماری را

متاسفانه این درد در شهرستان ها به دملی چرکی تبدیل شده و با اینکه درآمدهای مردم در شهرستان ها کمتر از مراکز استان هاست، هزینه هایی که می بایست برای بخش زیرمیزی درمان بپردازند بسیار وحشتناک است. درد سنگین تر این است که نمی توانند در محکمه ای پرداخت زیرمیزی را ثابت کنند هم از این جهت که ابتدا چاره ای جز پرداخت ندارند و هم آنهایی که در بیمارستان ها زیرمیزی دریافت می کنند کاری می کنند که در همان ابتدا بیمار یا همراهش مستاصل شود و درخواست هیچ سندی نکند جالب اینکه اجازه هم نمی دهند بیماران پول زیر میزی را به حساب بانکی آنها واریز نمایند، ممکن است فیش بانکی در آینده سندی برای اثبات جرم باشد.
م.ط بیماری قلبی در این باره می گوید: مدت ها بود که گرفتار ناراحتی قلبی بودم و حتی یکبار هم شدیدا سکته کردم و برای جراحی هم پول نداشتم به ناچار به یکی از بیمارستان های معروف دولتی ـ تامین اجتماعی رفتم و پزشک معاینه ام کرد و برای جراحی هم اعلام آمادگی نمود اما موعد عمل را برای شش ماه آینده تعیین نمود در حالیکه وضعیت جسمی و روحی بسیار نامناسبی داشتم.

وی می افزاید: از اینکه دردم تسکین یابد و حالم بهتر شود از خود پزشک کمک خواستم که او سفارش کرد برای تکمیل درمان به مطبش هم بروم. در مطب بود که دکتر حرف جدیدی به من گفت که: "اگر می خواهی زمان جراحی را طی دو هفته آینده تغییر دهی باید رقم دو میلیون تومان پرداخت کنی تا بتوانم برای این کار اقدام کنم"!

این بیمار با افسوس و آه ادامه می دهد: اگرچه خودم را هم مقصر می دانستم، ولی از آن پزشک هم متنفرم که چنین راهی را پیش من باز کرد در حالیکه ما بیماران به گفته آنها اعتماد داریم و اکنون با اینکه عمل جراحی انجام شد و من نسبتا خوب شدم از مدت هاست در وجودم احساس شرمساری می کنم و عذاب وجدان دارم که با پولی که من پرداخت کردم و آن پزشک و حامیانش در بیمارستان دریافت کردند، نوبت چند بیمار بدحال جلوتر از من ضایع شد و در حق آنها ظلم شد و ممکن است چندتا از آْنها هم... شنیدن حرف های این بیمار و بسیاری دیگر از بیماران که از وجود فساد دربیمارستان ها برای پرداخت زیرمیزی چه برای انتخاب دکتر یا برای تغییر در زمان جراحی می گوید بسیار تلخ و گزنده است. اما آنچه هست، رفتاری زشت و به نوعی بزهی اجتماعی است که در بیمارستان ها جاری است و متاسفانه یک سوی آن در اختیار پزشکان و افراد تحصیلکرده جامعه است که قسم خوردند برای جان بیمار اقدام کنند. البته درباره این پدیده زشت در حوزه درمانی مسئولان وزارت بهداشت هم اظهار نگرانی می کنند اما دلایل آن را غیر از فاصله گرفتن برخی از پزشکان از اخلاق پزشکی و قسمی که در آغاز طبابت خورده اند می دانند.

خانم دکتر مرضیه وحید دستجردی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی چندی پیش در پاسخ به سئوال خبرنگاران در خصوص دریافت زیرمیزی به ویژه در بخش های جراحی بیمارستان ها گفته بود: "واقعی نبودن تعرفه ها و تاخیر در پرداخت مزد پزشکان از عوامل موثر پدیده زیرمیزی در جامعه پزشکی است".

وی معتقد بود: "واقعی شدن تعرفه ها و دستمزد پزشکان از بسیاری از اقدامات غیرقانونی پزشکان جلوگیری می کند از طرف دیگر در سیستم دانشگاهی کشور بسیاری از پزشکان به صورت تمام وقت جغرافیایی فعالیت می کنند و به این ترتیب حق کار در بیرون از دانشگاهها را ندارند. فراهم بودن امکانات و اعتبارات لازم برای پرداخت دستمزدها، کارانه ها و حق پزشکان تمام وقت می تواند از کارهای خلافی که در بیرون از سیستم دولتی انجام می شود، جلوگیری کند".

وی توسعه پزشکان تمام وقت جغرافیایی را از راهکارهای اساسی مقابله با پدیده زیرمیزی عنوان کرده و ادامه داد: . متاسفانه اکنون بسیاری از پزشکان در بیمارستان های دانشگاهی نمی توانند کارانه خود را حتی پس از یکسال دریافت کنند و این وضعیت قطعا سبب افت خدمات می شود با توسعه پزشکان تمام وقت جغرافیایی و واقعی کردن پرداخت ها، احتمالا بیش از 80 درصد مشکلات خدماتی که مردم در بیمارستان ها از جیب خودشان می پردازند حل می شود".

دکتر ایرج فاضلی رئیس جامعه جراحان هم به مناسبت برگزاری کنگره سالانه جامعه جراحان ایران درباره مشکلات موجود در عرصه درمان کشور که منجر به پدیده زیرمیزی می شود می گوید: "امروزه هزینه های پزشکی در ایران همانند تمام دنیا افزایش یافته و تنها بیمه ها می توانند مشکل هزینه های بالای پزشکی را حل کنند و از آنجا که متاسفانه در کشور ما بیمه قوی نداریم، مشکلات اجتماعی در کنار طبابت به وجود آمده است".

وی می افزاید: "پدیده زیرمیزی پولی است که میان پزشک و بیمار ردوبدل می شود و زمانیکه در چند سال پیش پدیده زیرمیزی را تقبیح کردم از سراسر کشور با من تماس گرفتند و پزشکان جراح می گفتند که نمی دانستند زیرمیزی کار قبیحی است. برای اینکه تعرفه ها واقعی نیست، ساختگی و تحمیلی است، به این شکل مشکلات خود را حل می کنند.

رئیس فرهنگستان علوم پزشکی می افزاید: "به نظر من همه چیز باید در اختیار پزشک و بیمار گذاشته شود و بحث تعرفه ها باید برای جایی باشد که بیمه می خواهد پول آن را بپردازد. این در حالی است که پیش از این مسایل مالی برای پزشکان مطرح نبود، تعرفه گذاری خدمات در بخش خصوصی هم از کارهای بیهوده ای است که زیرمیزی را می تواند به مطب های خصوصی هم تسری دهد".

وی می افزاید: "کی از تصمیمات دیگری که می تواند سبب تقویت دریافت زیرمیزی شود، هدفمند کردن یارانه هاست در حالیکه اگر همه پول ها را به دست مردم بسپاریم بیمارستانها در بخش بودجه دچار مشکل می شوند و ارتباطات ناسالم مالی شکل می گیرد زیرا مردم با پولهای در اختیار خود برای زیرساخت ها از جمله تجهیزات ن های دولتی هزینه نمی کنند کاری که تاکنون دولت ها به نمایدگی از مردم انجام می دادند"

دکتر فاضل ادامه می دهد: مردم با در اختیار داشتن پول می توانند در کار پزشکان اخلال کنند و در نهایت هم در کار پزشکی اثر منفی می گذارد که مردم را نگران خواهد کرد چرا که زیرمیزی در بخش طبابت سبب رقابت منفی می گردد. هر آزادسازی قیمت ها سبب رقابت اشتباه خواهد شد که در نهایت مردم ضرر می کنند".

رئیس جامعه جراحان ادامه می دهد: "دولت ها مسئول بهداشت و سلامت مردم هستند و باید 60 درصد هزینه های خدمات بهداشتی - درمانی را دولت بپردازد که متاسفانه اکنون برعکس است و مردم 60 درصد هزینه های درمانی خود را می پردازند که با هدفمندشدن یارانه ها به بخش بهداشت و درمان و آموزش و پرورش جفا خواهد شد".

دکترفاضل درباره وضعیت درمانی بیمارستان های دولتی و تفاوت آن با بیمارستان های خصوصی هم می گوید: "بیمارستان های دولتی و خصوصی تنها از نظر فیزیکی متفاوت هستند اما کاری که در هر دو انجام می شود، می توان گفت تفاوت ها تنها در حد امکانات است که بیمار خواستار انجام عمل جراحی در بیمارستانهای خصوصی است. اما برخلاف آنچه در جامعه شایع شده، این تصور اشتباه است که در بیمارستان های دولتی دانشجویان اعمال جراحی را برعهده دارند".

رئیس جامعه جراحان آن دسته از پزشکانی را که مبادرت به خرید سئوالات آزمون دستیاری کردند را نیز متهم معرفی می کند و می افزاید: "پزشکانی که امروزه سوالات را می خرند در آینده متخصص دزد می شوند که نباید به سادگی از کنار رفتار آنها عبور کرد".

دکتر انوشیروان محسنی بندپی نایب رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس به شدت از وجود پدیده زشت زیرمیزی در بیمارستانهای دولتی به ویژه در شهرستان هایی که بیمارستان ها عمدتا تحت نظر دولت هستند، اظهار نگرانی می کند و می گوید: "شیوع زیرمیزی نوعی اخلال در امور درمانی محسوب می شود که به شدت باید با اقدامات قانونی و نظارتی درصدد رفع آن برآمد".

وی البته می گوید: "تا مشکل سرانه درمان وتعرفه ها حل نشود، نمی توان به صورت اصولی و قهری با پدیده زیرمیزی مبارزه کرد زیرا چون در شهرستان ها بیمارستان های خصوصی وجود ندارد، پزشکان فعال در شهرستانها به ویژه مناطق محروم از درآمد کمتری نسبت به پزشکان مستقر در تهران و مراکز برخوردار استانها برخوردارند و همین مساله سبب علاقه فراوان پزشکان متخصص به مهاجرت به تهران و مراکز استان ها شده است".

وی ادامه می دهد: "به عنوان نمونه یک پزشک جراح برای عمل جراحی سزارین حداکثر مزدی که در بیمارستان دولتی شهرستان ها دریافت می کند 50 هزار تومان است، در حالیکه این قیمت در مراکز استانها 5/1 میلیون تومان و در یک بیمارستان خصوصی تهران 5/2 میلیون تومان است که فقط برای پزشک مزد مقرر می کنند".

وی اگرچه بیمه ها را در این زمینه مقصر معرفی می کند اما می افزاید: "فعالیت جدی بیمه ها هم مستقیما به سرانه درمان در کل کشور وابسته است زیرا آنها هم در قراردادها بر این موضوع تاکید دارند که هزینه های درمانی افزایش یافته و با سرانه کم نمی توانند سقف تعهدات خود را افزایش دهند".
دکتر محسنی ادامه می دهد: "با سرانه 6500 تومان نمی توان از بیمه ها انتظار داشت کارهای بزرگ را هم تحت پوشش قرار دهند به همین دلیل بسیاری از جراحی ها را از پوشش بیمه ای خارج کرده اند".

نایب رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس می افزاید: "اخیرا وزارت آموزش و پرورش با قرارداد سرانه 12 هزار و 500 تومان بیمه طلایی را با یکی از شرکت های بیمه منعقد کرده است که بسیاری از سقف ها را برای درمان و جراحی برداشته اند، و بیمارستان های دولتی هم از ما می خواهند کاری کنیم که آنها بتوانند با سقف 8 و 9 هزار تومان قرارداد ببندند و سقف جراحی را حتی بیشتر از بیمه فرهنگیان حذف کنند که مشکلات قانونی اجازه چنین کاری را به بیمارستان های دولتی نمی دهد".
وی می افزاید: "وجود چنین ضعف هایی بر آن دسته از پزشکانی که بیشتر دنبال انگیزه های مادی هستند اجازه می دهد، موضوع زیرمیزی را جرم تلقی نکنند".

دکتر محسنی بندپی درباره اقدامات اساسی مجلس شورای اسلامی برای حل مشکلات قانونی و اجتماعی در بیمارستان ها می گوید: " مجلس سال گذشته بهترین مصوبه را در این زمینه داشته است اما دولت راهکار مجلس رابرای جذف پدیده زیرمیزی نپذیرفته و کارها به حال خود رها شده است".

نایب رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس ادامه می دهد: "وزارتخانه های بهداشت و رفاه مخالف افزایش تعرفه های یکی از بیمارستان ها به صورت نمونه بودند که طی آن قرار بود پزشکان آن درهمه رده های تخصصی از فعالیت در بخش خصوصی منع شوند".

وی ادامه می دهد: " حذف پدیده زیرمیزی پزشکان علاوه بر اینکه بارمالی هزینه های درمانی و مردم را کاهش می دهد، باعث کارآمدی بیشتر مراکز درمانی دولتی خواهد شد. زیرا اکنون مردم هزینه های پنهانی بیشتری را هم می پردازند، اما بیمارستان های دولتی سهمی از این هزینه ها ندارند. د رحالیکه تا رابطه مالی پزشک و بیمار قطع نشود نمی توان امیدوار بود که پدیده زشت زیرمیزی هم حذف شود.