بیمه شخص ثالث ساز ناکوک صنعت بیمه

*غلامرضا تاج گردون

صنعت بیمه تلاش می کند متناسب با سایر بخش های مهم اقتصادی، نقش خود را در عرصه اقتصاد گسترش داده و متناسب با تحولات داخلی و بین المللی اقتصاد از صحنه مسابقه به دور نمانده تا بتواند تحول مورد نظر را در ساختار اجرایی و عملیاتی خود پدید آورد.صنعت بیمه فارغ از اینکه یک نوع پوشش و اطمینان اجتماعی را برای جامعه فراهم می کند بنا به ادبیات اقتصادی، فعالیتی است که در مقوله فعالیت های بازرگانی شمرده شده و کسانی که در این صنعت مهم سرمایه گذاری می کنند انتظار بازدهی مناسب اقتصادی از این صنعت را دارند. بدین لحاظ زمینه سازی شرایطی که بتواند ضمن ارتقای اطمینان اجتماعی در جامعه، جذابیت لازم را برای سرمایه گذاری دولتی صنعت فراهم کند از اهمیت خاصی برخوردار است.آخرین آمار و اطلاعات رسمی منتشر شده توسط بیمه مرکزی ایران حکایت از تفاوت فاحش بین رتبه جهانی اقتصاد کشور و رتبه جهانی صنعت بیمه ایران دارد. در سال 86 در شرایطی که رتبه جهانی اقتصاد کشور به 30 رسید رتبه جهانی صنعت بیمه عدد 46 را برای خود ثبت کرد. به عبارتی به رغم تلاش های صورت گرفته شده، صنعت بیمه نتوانست متناسب با رشد اقتصادی کشور رشد لازم را داشته باشد. این یادداشت قصد ندارد به علل و عوامل این عدم همسویی بپردازد ولی از آنجا که نبود زمینه های مناسب اقتصادی جذابیت سرمایه گذاری در این صنعت را تقلیل داده است ذکر این عدم همسویی در این یادداشت ضروری به نظر می رسد.پرتفوی تولیدی صنعت بیمه در سال 86 نشان می دهد 43/44 درصد از حق بیمه تولیدی در صنعت بیمه متعلق به بیمه شخص ثالث است. سهم غالب این رشته از فعالیت های صنعت بیمه و از طرف دیگر فراگیر بودن این رشته بین کلیه آحاد جامعه، حساسیت ویژه ای برای این رشته فعالیت بیمه ای خلق کرده است.
از سویی دولتمردان در راستای پوشش اجتماعی و امنیت روانی بالاتر برای جامعه سعی بر توسعه این فعالیت همراه با کاهش حداقل نرخ ممکن دارند و از سوی دیگر به دلیل غالب بودن سهم این در پرتفوی صنعت بیمه، سرمایه گذاران صنعت بیمه حساسیت ویژه ای بر چگونگی، کارکرد و جریان درآمدسازی این رشته دارند.آخرین گزارش رسمی بیمه مرکزی ایران که در قالب سالنامه آماری صنعت بیمه منتشر شده است، نشان می دهد در سال 86 ضریب خسارت بیمه شخص ثالث 64/100 درصد است. به عبارتی بیمه شخص ثالث برای شرکت های بیمه گر و کسانی که در این رشته فعالیت اقتصادی سرمایه گذاری می کنند ضررده بوده و جذابیت لازم را ندارد.بروز چنین پدیده ای در صنعت بیمه بیانگر دوری جستن از جذاب کردن صنعت بیمه برای ورود سرمایه گذاری جدید در این فعالیت اقتصادی و تعمیم عادت ناپسند خرید خدمت کمتر از نرخ واقعی است. به عبارتی خریداران بیمه شخص ثالث بدون هیچ گونه یارانه دولتی اقدام به خرید خدمتی می کنند که بهای خرید آن کمتر از هزینه تمام شده آن است و سرمایه گذاران واقعی صنعت بیمه ناگزیر به تحمیل این هزینه به سرمایه یا منابع غیرمرتبط می شوند.یقیناً در شرایطی که نظام اقتصادی کشور به سمت آزادسازی، جذاب کردن سرمایه گذاری و از همه مهم تر اجرای دقیق سیاست های اجرایی اصل 44 قانون اساسی در حرکت است تحمیل چنین رفتاری بر صنعت بیمه ای که انتظار می رود روزبه روز سهم بخش خصوصی در آن ارتقا یابد دور از جریان عمومی سیاستگذاری اقتصادی است.شاید بتوان در کنار نبود فرهنگ بیمه ای در جامعه یکی از عوامل مطلوب نبودن رتبه جهانی صنعت بیمه ایران در مقابل رتبه اقتصادی کشور را جذاب نبودن سرمایه گذاری این صنعت مهم عنوان کرد.توصیه می شود پیش از اینکه صنعت پیر اما نوپای بیمه در آغاز راه تحول و بالندگی به واسطه سیاست های تحمیلی و دخالت های غیرمنطقی و تحمیلی بار تحول را به زمین گذاشته و از گردونه رقابت توسعه ای خارج شود فکر و چاره ای کرده و برای آینده آن تعمق بیشتری کرد.

* دبیر کل سندیکای بیمه گران ایران

* خبرگزاری بینا