۱۴۱ هزار کشته، ۵/۱۲ میلیون مصدوم و معلول ، از پیامدهاى ۷ سال تصادفات کشور است

خسارت جانى و مالى هفت سال تصادفات رانندگى ایران با پیامدهاى یک جنگ یا چند زلزله مهیب برابرى مى کند.

موثق ترین آمار تصادفات رانندگى در کشور از کشته شدن ۱۴۰ هزار و ۹۳۳ شهروند طى ۷ سال گذشته (از ابتداى ۷۷ تا انتهاى ۸۳ ) حکایت دارد و این در حالى است که وقوع این حوادث بیش از ۱۲ میلیون مصدوم و ۵۰۰ هزار معلول مادام العمر بر جاى گذارده است.

هرساله در سراسر دنیا بیش از ۵۰ میلیون نفر در اثر حوادث ترافیک مجروح و ۲‎/۱ میلیون نفر کشته مى شوند و با وجود اینکه ایران کمتر از یک صدم جمعیت جهان را به خود اختصاص داده بیش از یک چهلم از حوادث ترافیکى را به خود اختصاص داده است. در ایران در گروههاى سنى یک ماهه تا ۵۰ ساله مهمترین علت مرگ حوادث غیر عمدى است و در راس همه حوادث سوانح ترافیکى قرار دارد.

در حالى که میزان بروز مرگ ناشى از حوادث مربوط به حمل و نقل در جهان ۸/۲۰درصد از کل مرگ و میرها را به خود اختصاص مى دهد در ایران این میزان ۳۸ درصد است. وزارت بهداشت در سال گذشته به صورت رسمى اعلام کرد: در ایران از هر ۱۰۰ هزار نفر در طول سال ۲۷۵ نفر دچار سوانح رانندگى مى شوند، به طورى که ۲۳۷ نفر از آنها بسترى مى شوند و ۳۸ نفر مى میرند. بر اساس پیش بینى سازمانهاى بین المللى با ادامه این روند میزان خسارت جانى سوانح ترافیکى از سال ۲۰۰۰ تا سال ۲۰۲۰ در کشورهاى متوسط ۸۰ درصد افزایش مى یابد و بر اساس پیش بینى بانک جهانى در این مدت کشورهاى جنوبى آسیا با افزایشى معادل ۱۴۴ درصد بیشترین رشد را در مرگهاى ناشى از حوادث ترافیکى خواهند داشت. به اذعان کارشناسان این رقم در ایران نیز در صورت عدم مداخله کارآمد همین مقدار رشد خواهد یافت.

به گزارش مهر، مطالعات گروه آمار سازمان پزشکى قانونى کشور نشان داد میانگین رشد سالانه میزان فوتى هاى تصادفات رانندگى در ۷ سال گذشته ۳/۷بوده است که به این ترتیب در سال ۱۴۰۰ میزان کشته شدگان حوادث ترافیکى به بیش از ۵۸ هزار تن مى رسد. باید توجه داشت که در حوادث ترافیکى منجر به جرح علاوه بر کشته شدگان طیف گسترده ترى نیز دچار مصدومیت مى شوند.

پدیده کوه در پیامدهاى ناشى از حوادث یک فرآیند واقعى است. قله کوه یخ که معمولا مورد توجه قرار مى گیرد و به ظاهر کوچک است از موارد مرگ ناشى از حوادث است. ولى بدنه عظیم این کوه از بسترى شدگان، آسیب دیدگان نیازمند خدمات سرپایى و درمانهاى خانگى توام با ناتوانایى هاى گذرا یا ماندگار تشکیل شده است و عواقب روانى و اجتماعى حوادث نیز بر بزرگى این بدنه مى افزاید.

در ارزیابى بار اقتصادى - اجتماعى ناشى از حوادث همواره باید این بدنه عظیم مورد توجه قرار گیرد. مجموعه بررسى هاى سال هاى ،۱۳۷۹ ۱۳۸۰ و ۱۳۸۲ در ایران نشان داده که به ازاى یک مورد مرگ ناشى از حوادث و ۱۳ مورد بسترى ۱۰۰ مورد آسیب منجر به درمان خانگى، استراحت در منزل و ناتوانى گذرا وجود دارد.

نکته حائز اهمیت دیگر در این بحث گروه هاى سنى قربانیان حوادث ترافیکى است. بررسى آمارها نشان مى دهد تلفات این گونه حوادث بیش از هر گروهى مربوط به طبقه جوان جامعه است، به طورى که بیش از ۵۰ درصد موارد مرگ ناشى از حوادث را افراد ۱۵ - 44 سال تشکیل مى دهند. بر این اساس بر آورد مى شود تنها در سال ،۱۳۸۱ ۲ میلیون سال عمر به علت مرگ هاى زودرس و عمر سپرى شده با ناتوانى در نتیجه حوادث در کشور از بین رفته باشد که ۱۰۵ هزار سال آن ناشى از مرگ هاى زودرس و ۹۵۰ هزار سال آن ناشى از عمر سپرى شده با ناتوانى است.

عواقب اجتماعى تصادفات

عواقبى که حوادث در زندگى انسانها مى گذارد علاوه بر از دست دادن سلامتى یا زندگى، هزینه هاى مراقبتهاى درمانى، توانبخشى، از دست دادن درآمد و قدرت تولید نیز هست که خود عواقب روحى - روانى را نیز به همراه دارد. مطالعات انجام شده برروى خانواده هایى که یک فرد آسیب دیده در جمع خود دارند نشان داده است که در بعضى خانواده ها اجبارا الگوى زندگى و کار تغییر کرده و حدود یک سوم آنها درآمدشان را از دست داده اند و حتى در بعضى موارد حضور یک فرد آسیب دیده در خانواده باعث شده است

بچه ها از مدرسه رفتن باز بمانند. در یک مطالعه جامع دیگر پیرامون خسارات وارده از تصادفات بر قربانیان و خانواده هاى آنها مشخص شد که ۹۰ درصد خانواده هاى افرادى که کشته شده اند و ۸۵ درصد خانواده هاى افرادى که معلول شده اند افت طولانى مدت کیفیت زندگى داشته اند و در نیمى از موارد این پیامدها شدید بوده است. سردرد، مشکلات خواب، خوابهاى آشفته و مشکلات عمومى حتى تا سه سال پس از وقوع حادثه نیز در این افراد مشاهده شده. نکته دیگرى که باید به آن توجه داشت این است که اگرچه قربانیان محدود به طبقه اقتصادى خاصى نمى باشند ولیکن تعداد قربانیان فقیر به مراتب بیشتر است. همچنین زنده ماندن و بهبود کامل افراد فقیر پس از وقوع آسیب نیز کمتر محتمل است.

عواقب اقتصادى تصادفات. . .

بر اساس گزارش وزارت بهداشت هزینه حوادث ترافیکى در سال ۱۳۸۰ رقمى حدود ۴ هزار میلیارد تومان برآورد شده است. همچنین شرکت هاى بیمه سالانه ۳۱۰ میلیارد تومان خسارات ناشى از حوادث رانندگى را پرداخت مى کنند که ۵۵ میلیارد تومان خسارات مالى و ۲۵۵ میلیارد تومان بابت خسارات جانى است. از سوى دیگر نگهدارى روزانه هر زندانى در کشور بالغ بر ۵ هزار تومان هزینه دارد و با توجه به برآورد قوه قضائیه حداقل ۲۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان در سال صرف نگهدارى زندانیان مربوط به حوادث رانندگى مى شود.

حوادث ترافیکى قابل پیش بینى و پیشگیرى هستند

طبق برآوردهاى سازمان جهانى بهداشت، حوادث ترافیکى در فهرست علل مرگ در جهان از رتبه نهم در سال ۱۹۹۰ به رتبه ششم در سال ۲۰۲۰ خواهد رسید. اما باید اذعان داشت به عنوان یک عقیده غلط اغلب افراد اعتقاد دارند حوادث به صورت شانسى اتفاق مى افتد و در نتیجه یک اتفاق غیر قابل پیشگیرى رخ مى دهد. ولى در حقیقت خیلى از حوادث، اتفاقى و در نتیجه غیر قابل کنترل سرنوشت نبوده بلکه اغلب حوادث از جمله سوانح رانندگى قابل پیش بینى و پیشگیرى هستند.

دکتر اتین کراگ، مدیر دپارتمان پیشگیرى از آسیب و خشونت سازمان بهداشت جهانى در راهبرد ۵ ساله این سازمان براى پیشگیرى از آسیبهاى ناشى از حوادث رانندگى، به کار گیرى کمربند ایمنى، صندلى مخصوص کودکان، کلاه ایمنى موتور سواران، آموزش رانندگان و ساماندهى ترافیک را از جمله روش هاى اثبات شده پیشگیرى از این گونه آسیبها عنوان کرده است.

به گفته وى، به رغم بالا بودن آمار مرگ و ناتوانى دائمى ناشى از تصادفات در کشورهاى کم درآمد بیشتر تلاشهاى پیشگیرى کننده حوادث رانندگى در کشورهاى ثروتمند صورت گرفته است. پیشنهاد کراگ در این زمینه به کشورهاى کم درآمد، تهیه راهبردى موثر است که کارآمدى آن در سایر کشورها به اثبات رسیده و علاوه بر لحاظ شدن منابع مالى به پیچیدگى سوانح رانندگى نیز توجه شده باشد.

نکته حائز اهمیتى که سازمان جهانى بهداشت در راهبرد پنج ساله از آن به عنوان کاستى عمده در حیطه پیشگیرى از آسیبهاى ناشى از حوادث رانندگى نام برده است نبود آگاهى کافى در خصوص این معضل به ویژه در میان سیاستگذاران است. بنابراین گزارش مجمع جهانى بهداشت در سال ۱۹۷۴ با صدور بیانه اى در رابطه با پیشگیرى از حوادث رانندگى، کشورهاى عضو را ملزم به ارتقاى استانداردهاى ارائه گواهینامه رانندگى و بالا بردن ایمنى در ساخت وسائل نقلیه و جاده ها کرد. در حال حاضر حدود ۱۴ میلیون وسیله نقلیه موتورى اعم از خودرو و موتورسیکلت در کشور تردد مى کند و ۳ هزار نقطه حادثه خیز نیز در ایران وجود دارد. بحرانى بودن ۳ هزار و ۷۰۰ کیلومتر از راههاى کشور و کاهش مهارت رانندگان به دلیل فقدان آموزش کارآمد، فرسودگى ناوگان حمل و نقل بار و مسافر و افزایش سالانه ۲۰ درصدى سفر ها موجب شده در سال گذشته حدود ۶۲۰ هزار تصادف درون شهرى و برون شهرى رخ دهد و ۲۶ هزار کشته و حدود ۴۰۰ هزار مجروح بر جاى مانده است.

بر این اساس و به اذعان کارشناسان کنترل بروز حوادث ترافیکى اولین ضرورت بهداشتى درمانى و شرط ارتقاى امید به زندگى در کشور است. منبع : روزنامه جوان