در این شماره درباره گذشت اولیای دم در قتل عمد مطالبی را به اطلاع خوانندگان عزیز می رسانیم.

*مجازات قتل عمد، قصاص است که برگرفته از آیات قرآن و متون شرعی است. گرچه قرآن کریم مجازات قصاص را برای قتل عمد در نظر گرفته ولی در عین حال بر گذشت اولیای دم تاکید شده است.
آیه 183 از سوره بقره می فرماید: " هرکس از جانب ولی مقتول بخشیده شود باید به طریق نیکو و احسان کردن به او از ولی مقتول پیروی کند. این حکم، رحمت و تخفیفی از جانب خداوند نسبت به بندگان است، پس هرکس پس از عفو قاتل، او را بکشد و به او ظلم کند، دچار عذابی دردناک می شود". و یا در آیه 45 سوره مائده آمده است: کسی که قصاص را که حق او است تصدق کند کفاره گناهان او خواهد بود" با این حال در کشور، علاوه بر قصاص در صورت گذشت اولیای دم از آن، مجازات تعزیری نیز برای قاتل در نظر گرفته است تا دولت قادر به کنترل جامعه باشد. از این رو برای اعمال مجازات قصاص شکایت اولیای دم ضروری است و در صورت رضایت آنان مجازات قصاص ساقط و مجازات تعزیری حبس برای قاتل در نظر گرفته می شود.
پرسش: اگر چند نفر قاتل یک نفر باشند و اولیای دم فقط نسبت به عده ای رضایت دهند آیا باز هم قصاص جاری می شود؟
پاسخ: اگر دو یا چند نفر مشترکا دیگری را بکشند ولی دم می تواند درخواست قصاص همه آنان را بکند و در این حالت اگر قاتل دو نفر باشند ولی دم باید به هر کدام از آنها نصف دیه و اگر سه نفر باشند به هر کدام سه چهارم دیه را بپردازد تا قادر به قصاص آنها باشد.(دیه کامل به نرخ امروز 000/250/26 تومان است) اما اگر ولی دم بخواهد نسبت به برخی از آنها گذشت کند می تواند برخی از شرکای در قتل را با پرداخت دیه مذکور در بالا قصاص و از بقیه شرکا نسبت به سهم دیه اخذ کند. در این حالت پرداخت دیه به قاتل جهت قصاص باید قبل از انجام قصاص صورت گیرد والا قبل از پرداخت سهم دیه قابل به او نمی توان او را قصاص کرد.
پرسش: اگر یک نفر دیگری را بکشد و مقتول دارای چند وارث باشد(چند ولی دم) در این حالت رضایت همه آنها برای عدم اجرای مجازات قصاص لازم است؟
پاسخ: اگر ولی دم مقتول متعدد باشند موافقت همه آنها در قصاص ضروری است و اگر همگی خواهان قصاص باشند قاتل قصاص می شود و اگر بعضی از آن ها خواهان قصاص و برخی اعلام رضایت کنند وخواهان دیه باشند آن عده که متقاضی قصاص اند با پرداخت سهم دیه آنها قاتل را قصاص کنند.
پرسش: درحالت قبل اگر ورثه ای که اعلام رضایت می کنند قاتل را عفو کنند وخواهان دیه نباشند چه وضعیتی به وجود می آید؟
پاسخ: در این حالت سهم دیه عفو کنندگان که به طور رایگان اعلام رضایت کردند به قاتل می رسد و آن عده از ورثه که خواهان قصاص اند بعد از پرداخت سهم عفو کنندگان به قاتل می توانند او را قصاص کنند.
پرسش: اگر ولی دم یا اولیای دم قاتل را عفو و نسبت به او اعلام رضایت کنند چه مجازاتی برای قاتل در نظر گرفته می شود؟