| مسوولیت پزشک نسبت به آسیب های ناشی از درمان |
 |
| پرتال پزشکان - مسائل حقوقی |
مسوولیت پزشک نسبت به آسیب های ناشی از درمانبه گزارش روز شنبه خبرگزاری ایسکانیوز، این طرح خدمتی در خور برای جامعه به شمار می رود و شهروندان می توانند بیش از پیش با حقوق خود آشنا شوند و بنا به اظهار رییس قوه قضاییه با آشنایی مردم با قوانین موضوعه از مراجعات شهروندان به مراجع قضایی کاسته می شود. در این شماره درباره مسوولیت پزشک نسبت به آسیب های ناشی از درمان مطالبی را به اطلاع خوانندگان عزیز می رسانیم. اشاره: مسوولیت پزشک در اقداماتی که برای درمان و معالجه طبی به عمل می آورد یکی از مواردی است که عموم مردم کمتر با آن آشنا هستند. هنگام مراجعه بیمار به پزشک، چه او و چه اطرافیانش معمولا به خاطر فشارها و استرس های ناشی از بیماری، قادر به اخذ تصمیم صحیح نیستند و به همین جهت بدون مطالعه وروقه ای را که از سوی مراکز درمانی در اختیارشان قرار می گیرد امضا می کنند بی آنکه از آثار و عواقب این کار آگاه باشند. مسوولیت پزشک در جریان درمان از دو جهت قابل بررسی است. یکی از جهت مسوولیت پزشک نسبت به اصل طبابت و جراحی و دیگری مسوولیت او نسبت به آسیب های ناشی از درمان. 1- مسوولیت پزشک نسبت به اصل طبابت و جراحی: اقدامات درمانی که به وسیله پزشک صورت می گیرد در واقع نوعی تصرف در جان دیگری است، بنابراین برای انجام این کار می بایست جواز داشته باشد. داشتن جواز در این مورد نیز مستلزم برخورداری از شرایط خاص است به نحوی که اگر این تصرفات توسط فردی غیر مسوول و غیرمتخصص صورت گیرد، انجام این کار علاوه بر جبران خسارت، دارای مجازات نیز است. برای مثال مطابق قانون مربوط به امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی، هر کس بدون داشتن پروانه رسمی به امور پزشکی اشتغال ورزد، بلافاصله محل کار او تعطیل و به حبس و جزای نقدی محکوم می شود. برابر ماده 59 قانون مجازات اسلامی هر نوع عمل جراحی یا طبی مشروع که با رضایت شخص، اولیا، سرپرستان یا نمایندگان قانونی وی و با رعایت موازین فنی، علمی و نظام های دولتی انجام شود جرم محسوب نمی شود و در موارد فوری نیز اخذ رضایت ضروری نیست. قانون در این ماده در مقام بیان شرایط جواز تصرف و اعمال پزشک در هنگام درمان است و در این مورد صرفا عمل طبابت (صرف نظر از نتایج احتمالی آن) مورد توجه قانونگذاری قرار گرفته است، بنابراین عملیات پزشک اعم از جراحی یا هر اقدام دیگر پزشکی که بر روی بیمار انجام می شود، تنها در صورتی که آن اعمال قانونی و با مجوز و اذن و رضایت بیمار یا سرپرست او و بدون خطا انجام شود جرم محسوب نمی شود و اگر هر یک از این شرایط موجود نباشد، پزشک نسبت به عمل درمان و کارهایی که انجام می دهد ضامن و مسوول خواهد بود. بنابراین اجازه بیمار فقط در جواز و مشروعیت عمل طبیب یعنی درمان موثر است و به صدمات احتمالی و اتفاقی ناشی از درمان مربوط نمی شود. 2- مسوولیت پزشک نسبت به صدمات و آسیب های ناشی از درمان اگر اقدامات پزشک علیرغم رعایت مقررات و احتیاط های لازم و بدون ارتکاب هیچ خطایی موجب مرگ بیمار یا آسیب های غیرمتعارف شود، آیا باز هم پزشک مسوول نتیجه اعمال خود است؟ بدیهی است که اگر پزشک صلاحیت و مهارت عملی و علمی لازم را نداشته باشد یا با وجود مهارت بدون اجازه بیمار یا سرپرست او اقدام به درمان کند ولی عمل او به طور اتفاقی موجب قوت یا صدمه بیمار شود، مسوول است همچنین درباره مسوولیت پزشکی که با وجود اجازه درمان و رعایت همه موازین تخصصی اقدام کرده ولی عمل او به طور اتفاقی موجب قوت یا صدمه شود، قانون پزشک را مسوول و ضامن می داند برابر ماده 319 قانون مجازات اسلامی، هرگاه پزشکی گرچه حاذق و متخصص باشد در معالجه هایی که شخصا انجام می دهد یا دستور آن را صادر می کند هر چند با اجازه مریض یا سرپرست او باشد باعث تلف جان یا نقص عضو یا خسارت مالی شود، ضامن است. البته اگر فوت یا صدمه ناشی از عمل پزشک نباشد برای مثال از سرایت بیماری نشات گرفته باشد، پزشک مسوول نخواهد بود. 3- برائت پرشک: همانطور که گفتیم، اقدامات پزشک در صورتی که به رغم رعایت موازین فنی منتهی به فوت یا صدمه شود، موجب مسوولیت خواهد بود ولی اگر بیمار پزشک را پیش از اقدام به درمان ابراء و بری الذمه کند، این امر موجب عدم مسوولیت پزشک خواهد بود. ماده 60 قانون مجازات اسلامی در این خصوص می گوید: چنانچه طبیب قبل از شروع به درمان یا اعمال جراحی از مریض یا ولی او برائت حاصل کرده باشد، ضامن خسارت جانی یا مالی یا نقص عضو نیست و در موارد فوری که اجازه گرفتن ممکن نباشد طبیب ضامن نیست. از این رو اگر بیمار عاقل و بالغ شخصا و در مورد صغیر و مجنون اگر سرپرست قانونی او پزشک را پیش از درمان ابراء کند، پزشک در صورت رعایت موازین و داشتن مهارت های فنی و عملی، مسوولیتی ندارد به همین علت است که در مراکز درمانی پیش از عمل جراحی شاهد هستیم که از بیمار و همراه او در ذیل ورقه ای که مطالب آن در بر گیرنده برائت پزشک از مسوولیت است امضا یا اثر انگشت گرفته می شود. البته در مورد ختنه کردن حکم خاصی در قانون مجازات اسلامی آمده که بر گرفته از نظرات فقهی (تحریرالوسیله حضرت امام خمینی(ره) جلد دوم ص 561) است. برابر ماده 220 قانون مجازات اسلامی هرگاه ختنه کننده در اثر بریدن بیش از مقدار لازم موجب جنایت یا خسارت شود ضامن است هر چند ماهر بوده باشد. در اینجا پزشک نیاز به اخذ برائت از شخص یا سرپرست او ندارد زیرا آنچه که موجب مسوولیت او می شود، اقدامات غیرمتعارف و خارج از حد معمول و به اصطلاح همراه با تعدی و تفریط است. از این رو مسوولیت پزشک را می توان به صورت زیر و در قالب یک مثال خلاصه و بررسی کرد: آقای (الف) برای جراحی شکستگی استخوان به بیمارستان ... مراجعه می کند و با تشخیص پزشک و انجام معاینات و آزمایش های معمول و با رعایت آیین نامه و مقررات مربوط به اتاق عمل می رود، قبل از جراحی ورقه ای از سوی او همراه اش که فرزند ارشد اوست امضا می شود. مفاد آن ورقه دلالت بر آن دارد که به پزشک جراح اجازه می دهد تا بر روی پای او جراحی کند و پزشک با اجازه بیمار یا بدون رعایت این کار را انجام دهد، مسوول خواهد بود. حالت دوم: چنانچه پزشک با اجازه بیمار یا سرپرست او مبادرت به جراحی کند و دارای صلاحیت و مهارت علمی هم باشد ولی از بیمار برائت نگرفته باشد و عمل او اتفاقا موجب فوت یا نقص عضو مریض شود، مسوول خواهد بود. حالت سوم: اگر پزشک با اجازه بیمار یا سرپرست او مبادرت به جراحی کند و دارای صلاحیت علمی و مهارت لازم باشد و از بیمار هم برائت گرفته باشد ولی مقررات و نظام های مربوط به جراحی را رعایت نکرده باشد، مسوول است. بنابراین اخذ برائت و رضایت در صورتی موثر است که پزشک هم دارای صلاحیت باشد و هم نظام ها و مقررات مربوط به عمل را رعایت کرده باشد. خبرگزاری ایسکانیوز
|
