در این شماره می خوانیم:

لزوم پیگیری تحولات و نوآوریهای فناوری اطلاعات...........................................................ص 2
دسترسی به صدها منبع الکترونیکی و پایگاه اطلاعاتی در سایت کتابخانه منطقه ای.......... ص 3
دسترسی به پروانه های ثبت اختراع در اینترنت .................................................................... ص 5
سایتهای دلخواه خود را برای استفاده های بعدی سازماندهی کنید...................................... ص 7
معرفی چند پایگاه تمام متن رایگان در اینترنت..................................................................... ص 9
اسلایدهای الکترونیکی را خودتان تهیه کنید: نرم افزار پاور پوینت................................. ص 11
از دریافت پیام های تبلیغاتی و مزاحم در اینترنت رنج می برید؟..................................... ص 14
آشنایی با یکی دیگر از انواع منابع سودمند اطلاعاتی....................................................... ص 17
برخی از مهمترین منابع مرجع علوم اسلامی .................................................................... ص 19



لزوم پیگیری تحولات و نوآوریهای فناوری اطلاعات[1]


در مقایسه با گذشته، در عصری زندگی می کنیم که سرعت تحولات و نوآوریها بسیار شگفت انگیز است. در برخی زمینه ها، از جمله فناوری اطلاعات و ارتباطات، هر روز شاهد نوآوریهای جدیدی هستیم که تا چندی پیش رویا به نظر می رسید. رقابت میان دانشمندان و مخترعان، میان کشورها و حتی میان بلوکهای اقتصادی و فراصنعتی موجب ایجاد صدها نوآوری و تحول در عرصه صنعت و فناوری شده است. این شرایط ایجاب می کند که نخبگان، دانشمندان و از جمله اعضای هیأت علمی به طور مداوم تحولات حوزه خود را زیر نظر داشته و از راههای مناسب، به ویژه وب، شبکه های اطلاع رسانی، پایگاههای اطلاعاتی، مجله ها و کتابها دنبال کنند.

در این میان، کتابخانه های دانشگاهی و وب سایت آنها می توانند سریعترین و موثرترین راه برای آگاهی از تحولات علمی و فناوری باشند. مراجعه مداوم به کتابخانه ها و به ویژه وب سایت آنها می تواند در وقت اعضای هیأت علمی و دانشجویان برای آگاهی از تحولات حوزه خود، صرفه جویی قابل ملاحظه ای در بر داشته باشد. خدمات آگاهی رسانی جاری که شامل اطلاع دهی در مورد کتابها، مجله ها و سایر منابع اطلاعاتی و نیز تحولات حوزه فناوری اطلاعات است از مهمترین وظایف کتابخانه ها به شمار می رود. در این زمینه، کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد تلاش کرده است تا از راههای مناسب، از جمله ”خبرنامه الکترونیکی”، ”نشریه تازه های اطلاع رسانی و اطلاع یابی” به ”وب سایت” و نیز کلاسهای آموزشی، برخی از مهمترین تحولات و نوآوریها را به طور منظم به آگاهی اعضای هیأت علمی و دانشجویی برساند.





دسترسی به صدها منبع الکترونیکی و پایگاه اطلاعاتی در سایت کتابخانه منطقه ای

علوم و تکنولوژی شیراز (Regional Library of Science and Technology)1

کتابخانه منطقه ای علوم و تکنولوژی شیراز یکی از کتابخانه های معتبر کشور و منطقه در حوزه های مختلف علوم و فناوری است که خدمات متنوعی را به جامعه علمی ایران و کشورهای منطقه (خاورمیانه و آسیای مرکزی) ارائه می دهد. سایت این کتابخانه اطلاعات روزآمدی درباره انواع منابع (الکترونیکی و چاپی) انواع پایگاههای اطلاعاتی (فارسی و انگلیسی) در اختیار قرار می دهد.



در صفحه اول این سایت، پایگاههای اطلاعاتی در دو بخش پایگاههای فارسی (Persian Databases) و پایگاههای لاتین (Latin Databases) و همچنین سایر خدمات (Other Services) قابل دسترس است.

1) پایگاههای فارسی: شامل کتابها و مجلات، کتابهای الکترونیکی، مقاله های الکترونیکی، پایان نامه ها، طرحهای پژوهشی و پایگاه مقاله های علمی در زمینه انرژی، سیل، محیط زیست، حمل و نقل، زلزله و بانک اطلاعاتی متخصصان ایرانی است.

2) پایگاههای انگلیسیABI, Inform (Businees & Industry), Applied Science & Technology Index, Chemical Abstract Survey or (CAS), Electrical Engineering: 1987-1999+1999-2001, General Sciences, Scientific Articles, Standards, WLS

3) سایر خدمات شامل پیوندهای برقرار شده به سایر کتابخانه های کشور، وزارتخانه ها و سازمانهای ایرانی، برخی از کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی جهان، تعدادی از موتورهای جستجو، شیوه استفاده از خدمات تحویل مدرک، مجلات موجود در کتابخانه منطقه ای، پایگاههای اطلاعاتی روی دیسک فشرده و خدمات پست الکترونیکی قابل دسترس است.

برای استفاده از پایگاههای اطلاعاتی این کتابخانه، باید دارای نام کاربر (User name) و گذر واژه (Password) بود. دسترسی به فهرست مندرجات کتابهای الکترونیکی رایگان است. در سایت کتابخانه مرکزی فرمی وجود دارد که از طریق تکمیل کردن آن می توان درخواست خود را برای اطلاعات مورد نیاز برای کتابدار مربوطه ارسال کرد. ارتباط با پست الکترونیکی کتابخانه نیز در این سایت در نظر گرفته شده است. (rlst@srlst.com)





دسترسی به پروانه های ثبت اختراع در اینترنت1



پروانه ثبت اختراع مجوز رسمی و قانونی است که دولتها به مخترع یک موضوع یا ابداع کننده یک روش می دهند و به موجب آن، حق ساخت و بهره برداری از آن موضوع یا به کارگیری روش ابداع شده برای مدت معینی به طور منحصر در اختیار دارنده پروانه قرار می گیرد. پروانه ثبت اختراع حاوی مشخصات فنی آن اختراع است و از این جهت یکی از منابع مهم اطلاعات علمی و فنی به شمار می رود.

افزون بر این، آگاهی از پروانه ثبت اختراع سبب می شود که از تکرار یک اختراع اجتناب شود. یکی از روشهای آگاهی یافتن از پروانه های ثبت اختراع، مراجعه به سایتهای ثبت اختراع در اینترنت می باشد که در این مقاله به چند نمونه از آنها اشاره می شود:



United States Patent and Trademark Office

(www.uspto.gov)

این سایت، دارای قابلیت جستجو در پروانه های ثبت اختراع، علائم تجاری، قیمتها، سازمانهای ثبت اختراع، بخش پروانه های ثبت اختراع در کتابخانه های آمریکا و... می باشد. با انتخاب گزینه Patent، امکان جستجو در دو قسمت وجود دارد:

1) Patent Grant، که اطلاعات پروانه های ثبت اختراع را از سال 1790 به صورت تمام متن قابل دسترس کرده است،

2) Patent Application، که در آن اطلاعات پروانه های ثبت اختراع از 15 مارس سال 2001 قابل جستجو است. در این سایت، اطلاعات مربوط به پروانه های ثبت اختراع و علائم تجاری به صورت تمام متن موجود می باشد، افزون بر آن، در بخش Special Pages for اطلاعات بسیاری در اختیار پژوهشگران، محققان حوزه های موضوعی مختلف و سایر علاقمندان قرار می دهد.



European Patent Office

(www.european-patent-office.org)

در این سایت، نیز می توانید اطلاعات ارزشمندی درباره پروانه های ثبت اختراع در کشورهای مختلف اروپا بدست آورید. با انتخاب گزینه Information Center Patent، می توانید سیاهه ای از مرکزهای ثبت اختراع و پیوند به سایت آنها را بر اساس نام کشورها مورد جستجو قرار دهید. این سایت به چند زبان دیگر نیز ارائه می شود.



Great Lakes Patent and Trademark Center

(www.detroit.lib.mi.us/glptc)

در این سایت، که مربوط به کتابخانه عمومی شهر دترویت (Detroit) می باشد، با انتخاب گزینه Related Internet Site امکان جستجو در سایت پروانه های ثبت اختراع و علائم تجاری کشورهای آمریکا و کانادا میسر می شود.



Technology Transfer Office

(www.tto.utah.edu)

در این سایت، با انتخاب گزینه Link to other Technology Transfer and... امکان جستجو در چند سایت مربوط به پروانه های ثبت اختراع فراهم می شود.



The International Society for Patent Information

(www.piug.org/select.html)

در این سایت، پیوند به بسیاری از سایتهای مربوط به پروانه های ثبت اختراع در کشورهای مختلف برقرار شده است و شما می توانید انواع اطلاعات در این حوزه را مورد جستجو و بررسی قرار دهید.



سایتهای دلخواه خود را برای استفاده های بعدی سازماندهی کنید:

شیوه نشان گذاری سایتها، سازماندهی آنها و انتقال نشانیها به مرورگر اینترنت اکسپلورر1



سایتها و صفحه های بسیاری در وب وجود دارد که به دلیل مفید بودن، ممکن است بخواهید بعدها نیز از آنها استفاده کنید. شیوه نشان گذاری سایتها در مرورگر Netscape، پیشتر، در نشریه ”تازه های اطلاع رسانی و اطلاع یابی شماره دوم، شهریور 1379” توضیح داده شده است. در این شماره، ما به شیوه نشان گذاری سایتها در مرورگر Internet Explorer می پردازیم. مراحل این کار عبارت است از:



نشان گذاری سایتها:

ابتدا، گزینه favorite را از نوار ابزار بالای صفحه و سپس، گزینه Add favorite را انتخاب کنید. پنجره جدیدی باز می شود. اگر گزینه OK را انتخاب کنید. سایت مورد نظر در پایین فهرست مربوط به favorite قرار می گیرد که از آن می توانید در مراجعه های بعدی استفاده کنید. افزون بر آن، می توانید با انتخاب گزینه New Folder و تایپ یک نام مشخص، پرونده یا پوشه جدیدی را با نام دلخواه خود برای سایتهای موردنظر ایجاد کنید. با گزینه دکمه OK این پوشه ایجاد می شود. در درون یک پوشه می توانید پوشه یا پوشه های فرعی ایجاد کنید. با توجه به مطالبی که برای سازماندهی سایتهای جستجو شده توضیح داده می شود، این پوشه ها و فایلهای درون هر یک، می تواند به بخشهای مختلف یک درس، تحقیق، مقاله و یا سخنرانی مربوط شود.



سازماندهی سایتهای نشان گذاری شده:

برای سازماندهی بهتر نشانی سایتهای مورد نظر خود، می توانید از گزینه Organize Favorite در مورد سایتهایی که نشان گذاری کرده اید استفاده کنید. به عنوان مثال، می توانید نام سایت مورد نظر را تغییر دهید، نام سایت را حذف، آن را از یک پوشه به پوشه دیگر انتقال دهید و یا نام سایتهای مربوط به یک موضوع را به یک پوشه خاص منتقل کنید تا دسترسی به آن ساده تر و سریع تر شود. برای انجام این کار، می توان از روش بریدن و چسبانیدن (cut & paste) استفاده کرد. همچنین، می توان یک عنوان را انتخاب کرد و آن را با دکمه سمت چپ موشواره به پوشه مورد نظر کشیده و منتقل کرد. افزون بر این، در مرورگر اینترنت اکسپلورر می توانید سایتهای نشان گذاری شده در favorite را به مرورگر Netscape انتقال دهید و یا آنها را به صورت فایل برای استفاده های دیگر ذخیره کنید




انتقال سایتهای نشان گذاری شده به Netscape و بالعکس:

گزینه File را از نوار بالای صفحه انتخاب و سپس گزینه Import and Export و بعد از آن Next را انتخاب کنید. در پنجره جدیدی که باز می شود، گزینه Export favorite و سپس گزینه Next را در نظر گیرید. آنگاه، به پنجره favorite مراجعه کنید. در اینجا، دو امکان زیر را خواهید داشت:

الف- با انتخاب گزینه Export to an application، می توایند سایت مورد نظر را به مرورگر Netscape انتقال دهید.

ب- با انتخاب Export to file address، نشانی و محل ذخیره فایل را مشخص کنید. سپس، گزینه save را انتخاب و در انتهای کار نیز گزینه finish را در نظر گیرید.


برای انتقال سایتهای نشان گذاری شده از مرورگر Netscape و یا از یک فایل ذخیره شده به مرورگر اینترنت اکسپلورر، مراحل بالا را با انتخاب گزینه import favorite دنبال کنید تا سایت مورد نظر شما از مرورگر دیگر یا از یک فایل ذخیره شده به پوشه favorite در اینترنت اکسپلورر منتقل شود. این عمل، یعنی نشان گذاری سایتها و سازماندهی آنها، استفاده مجدد از آنها را بدون اینکه نیازی به جستجو و یا تایپ نشانی یک سایت در قسمت URL باشد، فراهم می کند. همچنین، دانش کلی از امکانات موجود برای دسترسی سریع به اطلاعات مورد نیاز و نیز حجم و کیفیت اطلاعات موجود در اینترنت در زمینه های مورد نظر و زیرمجموعه های آن بدست می آید. از طرف دیگر، با سایتهای سازماندهی شده در نشان گذاریها و امکان انتقال آنها از یک کامپیوتر به کامپیوتر دیگر، امکان لازم برای استفاده آنها در جلسات، سخنرانیها، کلاس درس و کارگاههای آموزشی نیز به دست می آید.



معرفی چند پایگاه تمام متن رایگان در اینترنت1

به طور معمول، استفاده از پایگاههای اطلاعاتی تمام متن در اینترنت، نیاز به نام کاربر (user name) و گذر واژه (password) دارد و تنها با پرداخت هزینه اشتراک می توان به آنها دسترسی داشت. با انتخاب واژه موضوعی مورد نظر خود و واژهfree database پایگاههای رایگان را می توانید بازیابی کنید (مثال: education free database). در زیر به معرفی برخی از این پایگاهها می پردازیم:

1) ERIC: پایگاه علوم تربیتی و آموزش و پرورش www.ericfacility.net/ericdigests/index

در این پایگاه، تعداد زیادی مقاله در زمینه علوم تربیتی و آموزش و پرورش بر اساس تاریخ نشر وجود دارد. با انتخاب تاریخ نشر مورد نظر، سیاهه ای از مقاله ها را مشاهده خواهید کرد. با انتخاب مقاله مورد نظر در قسمت ERIC- Digests می توانید متن کامل مقاله را دریافت کنید. همچنین، امکان جستجوی موضوعی و کلیدواژه ای نیز در این پایگاه وجود دارد.

2) پایگاه یونسکو http://unesdoc.unesco.org

در این سایت، متن کامل مقاله هایی که توسط سازمان یونسکو به چاپ رسیده قابل جستجو است.

3) پایگاه علوم اجتماعی www.crest.ox.ac.uk/papers.htm

متن کامل تعداد زیادی از مقاله ها در زمینه علوم اجتماعی در این سایت قابل دسترس است.

4) پایگاه حقوق www.findlaw.com

این سایت، یک موتور جستجو در زمینه حقوق و علوم وابسته است که از طریق آن می توان به متن کامل مقاله ها دسترسی داشت. این سایت، سیاهه ای از نشریه های تخصصی در حوزه حقوق را دربر دارد.

5) پایگاه حقوق و دادگستری (NCIRS: National Criminal Justice Reference Services)

در این سایت نیز به مقاله های تخصصی در حوزه حقوق و مسایل قضایی دسترسی خواهید داشت.

6) پایگاه علوم انسانی، علوم پایه و پزشکی http://highwire.stanford.edu

این سایت، توسط دانشگاه معروف استنفورد ایجاد شده و در آن دهها نشریه علمی در زمینه های علوم انسانی، علوم پایه، پزشکی و.... به رایگان قابل دسترس است.

7) پایگاه پروانه های ثبت اختراع www.uspto.gov/patft/

(USPTO: United States Patent and Trademark Office)

در این سایت، که به طور کامل در یکی از مقاله های همین شماره از نشریه معرفی شده است، به متن کامل پروانه های ثبت اختراع و علائم تجاری دسترسی دارید.

8) پایگاه نتایج تحقیقات علمی www.osti.gov/bridge

در این پایگاه می توانید به گزارشهای پژوهشی منتشره از سال 1948 تا کنون در حوزه فیزیک، شیمی، بیولوژی، انرژی، محیط زیست و مانند آنها دسترسی داشته باشید.



اسلایدهای الکترونیکی را خودتان تهیه کنید:

نرم افزار پاور پوینت ابزاری کمکی برای آموزش و ارائه نتایج پژوهش1

Use Power Point: it is very easy!

استفاده از برنامه ها، وسایل و امکانات جانبی همواره کمک موثری در امر آموزش بوده است. تجربه نشان داده است که به کارگیری وسایل کمک آموزشی و ارائه نمایش اطلاعات، سطح یادگیری مخاطبان را بالا برده است. امروزه، معلمان، استادان و نیز سخنرانان برای افزایش تأثیر سخنان خود و انتقال بهتر مفاهیم از وسایلی نظیر ترنسپرنسی (ورقه شفاف)، نمایش مفاهیم به کمک برنامه های رایانه ای و... استفاده می کنند. یکی از برنامه های رایانه ای، که در بسیاری موارد به دلیل جذابیت، انعطاف و تأثیرپذیری کاربرد زیادی پیدا کرده است، برنامه پاور پوینت “PowerPoint” است و از طریق ویندوز (شرکت مایکروسافت) قابل دسترس می باشد. تا به حال ویرایشهای مختلفی مانند پاور پوینت 95, 98, 2002 و... تهیه شده است. در هر ویرایش امکانات بیشتری به آن اضافه شده است.

برنامه پاور پوینت برای تولید انواع اسلایدهای نمایشی و ارائه آن در کلاس درس، کارگاههای آموزشی، سخنرانیها و... کاربرد دارد. کار با این نرم افزار بسیار ساده است. در این برنامه می توانید انواع اطلاعات را در قالب متن، گرافیک، نمودار، جدول و... به نمایش در آورید. به راحتی می توان نمودارهایی را که در نرم افزار excel تهیه شده، به شکل اسلاید نمایش داد، تصاویر متنوعی را در اسلایدها بکار برد و نیز جدول و یا متن تهیه شده در نرم افزار Word را به نرم افزار پاور پوینت منتقل و آنها را در قالب اسلاید مشاهده کرد. همچنین، بسیاری از امکانات از قبیل تغییر خط، رنگ و چگونگی ارائه آنها به راحتی در این نرم افزار قابل اجرا است. در اسلایدهایی که تهیه می کنید، حتی می توانید به طور مستقیم پیوندهایی به سایتها یا منابع اینترنتی برقرار کنید تا موقع نمایش اسلایدها، به اینترنت نیز دسترسی داشته باشید. اسلایدهای تهیه شده خود را می توانید به صورت یک فایل ذخیره، آن را از طریق پست الکترونیکی برای اشخاص دیگر ارسال و یا آن را در سایت خود روی اینترنت گذاشته تا برای همه از راه دور قابل دسترس باشد. برای آشنایی و استفاده از این نرم افزار منابع مختلفی در اختیار شما قرار دارد که برخی از آنها معرفی می گردد.

1) یکی از این منابع، استفاده از help در خود این برنامه است. نرم افزار پاور پوینت دارای دو راهنما تحت نامهای “Microsoft powerpoint help topics” و “Answer Wizard” است. این دو راهنما اطلاعات اصلی و پایه را در مورد چگونگی استفاده از این نرم افزار را در اختیار شما قرار می دهد.

2) کتابهای مختلفی به زبان فارسی تهیه شده است که به چند نمونه از آنها، که در دانشگاه فردوسی موجود است، اشاره می شود:

- کتاب آموزشی powerpoint 2000 / نوشته الکساندریا حداد، ترجمه محمدحسن مهدوی.- تهران: نشر علوم روز، 1378.

- راهنمای جامع پاور پوینت 2000-97 / محمود زرگر.- تهران: بهینه، 1380.

- آموزش گام به گام 2000 powerpoint / ترجمه بیتا خاقانی.- تهران: موسسه فرهنگی هنری دیباگران تهران، 1380.

- خودآموز پاور پوینت 2002 (در کوتاه مدت) / نوشته جو هابراکن، ترجمه ناهید کرمی.- تهران: سائسی، کتاب غزال، 1380.

- / تدوین علی حسین قاسمی و محسن نوکاریزی.- مشهد: گروه کتابداری و اطلاع رسانی، 1380. بخشی از این جزوه در چند صفحه کوتاه شیوه درست کردن اسلاید را به سادگی آموزش می دهد.

3) در اینترنت نیز سایتهایی توسط مراکز علمی و افراد متخصص طراحی شده است که طریقه استفاده از برنامه و تهیه اسلاید را به صورت گام به گام به شما آموزش می دهد.

تصاویر زیر نمونه هایی از چگونگی تشکیل اسلاید است که در نشانی زیر به تفصیل درباره آنها توضیح داده شده است.



www.eiu.edu/~booth/pub/pptutorial.pdf1.

www.eiu.edu/~booth/pub/ppoint97inter.pdf

در این دو نشانی طریقه تهیه اسلاید در پاور پوینت 97 در دو سطح مقدماتی و پیشرفته آموزش داده شده است.


www.actden.com/pp2.

این سایت نرم افزار پاور پوینت 98 را آموزش می دهد.



www.science.iupui.edu/SAC98/ppt.htm3.

این سایت طی 6 درس اصول اولیه استفاده از برنامه را به تصویر می کشد.



www.rdpslides.com/pptfaq4.

در این سایت سوالهای متنوعی که ممکن است درباره برنامه پاور پوینت مطرح شود ارائه شده و جواب آنها نیز قابل مشاهده است.



از دریافت پیام های تبلیغاتی و مزاحم در اینترنت رنج می برید؟

چگونگی دریافت، مرتب کردن و حذف آنها در Yahoo 1



همة شما در هنگام کار با پست الکترونیکی با پیامهای تبلیغاتی زیادی روبرو بوده و یا هستید. این پیامها دو نوع هستند. پیامهای تبلیغاتی مورد درخواست (solicited commercial email) و پیامهای تبلیغاتی ناخواسته (unsolicited commercial email) که به spam معروفند.

پیامهای نوع اول، به طور معمول، پیام، خبرنامه و یا بسته های پستی هستند که فقط افراد متقاضی، آنها را دریافت می کنند. پیامهای نوع دوم، علیرغم محتوای آنها، پیامهایی هستند که برای افراد مختلف ارسال می شوند بدون آنکه آن افراد متقاضی این گونه پیامها باشند. این پیامهای ناخواسته و مزاحم با نام فرستندگان متفاوت و عنوانهای متنوعی ارسال می شوند و به طور مرتب فضای صندوق پستی (box) شما را اشغال می کنند.

در سیستم پست الکترونیکی yahoo بخشی به نام “Bulk Mail” در نظر گرفته شده که نامه های تبلیغاتی به طور خودکار در این قسمت قرار می گیرد تا فضای صندوق پستی (box) شما را اشغال نکند. این پیامها حداقل 30 روز در پوشه bulk mail باقی می ماند، مگر آنکه خودتان آنها را حذف کنید.

برای خواندن این پیامها، کافی است پس از ورود به account خود، گزینه bulk mail folder را از صفحه اصلی انتخاب تا فهرستی از پیامهای دریافتی را مشاهده کنید. چنانچه بخواهید پیامی را حذف کنید، کافی است مربع سمت چپ هر پیام را علامت (تیک) زده و دکمة delete را از بالای صفحه انتخاب کنید. برای حذف پیامها راههای دیگری نیز وجود دارد. چنانچه بخواهید پس از مشاهده پیامها، آنها را صفحه به صفحه حذف کنید، در هر صفحه ابتدا، دکمه check all را از پایین آن صفحه انتخاب، سپس دکمة delete را علامت بزنید. در صورتی که مایل هستید بدون مشاهدة پیامها آنها را یکباره حذف کنید، کافی است در صفحه اصلی ستون سمت چپ در روبروی عبارت “Bulk” کلید “empty” را انتخاب کنید تا تمام پیامهای موجود در این پوشه حذف گردد.

× گاهی اوقات ممکن است پیام تبلیغاتی را، که متقاضی آن بوده اید، در پوشه Bulk mail خود دریافت کنید. از جمله پیامهای مزاحم spam نیست و چنانچه مایل هستید در پوشه پیامهای دریافتی شما (in box) قرار گیرد. جهت انتقال این گونه پیامها به box اصلی خود، کافی است وارد پیام مورد نظر خود شوید و عبارت “This is not span” که در مقابل From قرار دارد، را انتخاب کنید تا پس از آن پیامهای ارسالی وارد in box گردد.

× نکته مهمی که درباره پیامهای مزاحم (spam) باید در نظر گرفت، این است که هیچگاه به این گونه پیامها پاسخ ندهید. در صورت پاسخ، فرستنده پیام از فعال بودن آدرس پستی شما و دریافت پیام مطلع شده و آدرس شما در فهرستهای پستی بیشتری قرار می گیرد که نتیجه آن دریافت پیامهای ناخواسته بیشتر است.



در موتور جستجوی yahoo این امکان وجود دارد که پیامهای مورد نظر خود را به جای ورود به پوشه bulk mail طوری تعریف کنید که در box اصلی خود دریافت کنید. این کار از طریق گذاشتن صافی (filter) قابل انجام است.



فیلترها ( (Filters

فیلتر یا صافی یکی از امکاناتی است که توسط آن می توان به طور خودکار پیامهای دریافتی را در پوشه ای که شما ایجاد می کنید، مرتب شود. به عنوان مثال، می توایند فیلتری ایجاد کنید تا پیامهایی که از اعضاء خانواده خود دریافت می کنید، به طور خودکار در پوشه شخصی خود تحت نام “family” قرار گیرد. Yahoo امکان ایجاد حداکثر 15 فیلتر را به طور رایگان فراهم کرده است.


ایجاد، ویرایش و حذف فیلتر

* ابتدا، “Mail options” را در قسمت بالای صفحه انتخاب کنید

* سپس، گزینه filters و بعدadd filters را انتخاب کنید.

* حوزه یا محدوده ای که می خواهید پیامهای رسیده با آن هماهنگ باشد، مشخص کنید. به عنوان مثال قسمت فرستنده “from” گیرنده to/cc و موضوع یا متن پیام.

* پس از آن میزان این هماهنگی را مشخص کنید. به عنوان مثال، محتوا (contain) یا پایان (end with)

* رشته یا زنجیره ای از کلمات را برای مقایسه وارد کنید. به طور مثال، @rocketmail.com ,info Beat

* پوشه مقصد خود را که مایلید پیامها به آنجا منتقل شود با انتخاب گزینه Move the message to مشخص کنید.



چنانچه بیش از یک فیلتر دارید، در سمت چپ فیلتر دکمه هایی را خواهید دید که از این دکمه ها می توانید در انتخاب ترتیب قرار گرفتن فیلتر جدیدتان در میان سایر فیلترهای موجود استفاده کنید.

مطمئن شوید که روی عبارت Add filters کلیک کرده اید تا اینکه فیلتر جدید موثر واقع شود. چنانچه بخواهید ویرایش انجام دهید، کافی است روی دکمه سمت راست فیلتری که مایلید ویرایش روی آن انجام دهید، کلیک نمایید. سپس گزینه edit را که در سمت راست بالای صفحه فیلترها وجود دارد، انتخاب کنید. پس از انجام تغییرات مورد نظر دکمه Add filters را در نظر گیرید.

در مورد حذف فیلتر نیز روش به همین صورت است، اما به جای انتخاب گزینه edit، گزینه delete را انتخاب می کنید.



آشنایی با یکی دیگر از انواع منابع سودمند اطلاعاتی:

سایت سازمانهای دولتی و غیر دولتی در وب1

سازمانها از نظر هدف، وظایف، کارکردها، تشکیلات، حوزه فعالیت، خدمات، چگونگی تأمین بودجه و مسایلی مانند آنها بسیار متنوع و متعدد هستند. در قلمرو فعالیتهای دانشگاهی، آموزشی، پژوهشی، و نیز در سایر قلمروها، سازمانهای دولتی و غیردولتی بسیاری وجود دارد که دسترسی به اطلاعات درباره آنها برای دانشگاهیان امری بسیار ضروری است، زیرا دانشگاهیان نمی توانند بدون داشتن اطلاعات درباره سازمانها و یا بدون برقراری ارتباط با آنها به فعالیت بپردازند. در سایت سازمانهای دولتی و غیره اطلاعاتی وجود دارد که در سایر سایتها و یا مجلات نمی توان آنها را یافت.

در اینجا، به معرفی چند سایت مفید که به معرفی سازمانهای دولتی و غیر دولتی در جهان و ایران می پردازد، اشاره می شود:





Idea List (idealist.org)

این سایت، به معرفی سازمانهای غیر انتفاعی در کشورهای مختلف می پردازد. اطلاعات بیش از 33000 سازمان غیر انتفاعی در 165 کشور جهان را ارائه می دهد. در صفحه اول آن، در قسمت راست در زیر عبارت Advanced Search امکان جستجودر سازمانها موجود می باشد. در قسمت organizations، امکان بازیابی سازمانها بر اساس نام، فعالیتها، کشور، شهر و استان وجود دارد. همچنین، امکان مرور سازمانها بر اساس نام قاره ها فراهم شده است. با انتخاب نام هر کشور، نام سازمانها همراه با توضیحی مختصر ارائه شده است. در صورت انتخاب نام سازمان، اطلاعات کاملتری از قبیل نشانی پستی، نام شخص رابط، شماره تلفن، شماره نمابر، نشانی پست الکترونیکی و نشانی وب سایت سازمان، در دسترس قرار می گیرد. در صورت نیاز به اطلاعات جامعتر و انتخاب نشانی وب سایت، وارد سایت سازمان خواهید شد.


)www.envirolink.org/categories.html?catid=5Envirolink (

یک سازمان غیرانتفاعی است که در سال 1991 تأسیس شده است. این سازمان، شبکه دسترس پذیر جهانی از هزاران سازمان در بیش از 150 کشور دنیا را فراهم نموده است. این سایت بیشتر به معرفی سازمانهای علمی- تحقیقاتی که به نوعی در حوزه محیط زیست فعالیت دارند، می پردازد. در صفحه اول آن 29 رده موضوعی وجود دارد که با انتخاب هر کدام، زیرشاخه های موضوعی آن نمایش داده می شود. با گزینش هر زیرشاخه، فهرستی الفبایی از سازمانهایی که به نوعی در آن موضوع فعالیت دارند، ارائه می شود. در صورت انتخاب نام هر سازمان، اطلاعات کاملی از سازمان همراه با نشانی، تلفن، فاکس، آدرس پست الکترونیکی، آدرس وب سایت سازمان و نام سازمانهای دیگری که وابستگی موضوعی با آن سازمان را دارند، ارائه می دهد.





) www.uia.org/extlinks/pub.php Union of International Associations (

اتحادیه انجمنهای بین المللی دارای پایگاهی از اطلاعات 40000 سازمان بین المللی غیر انتفاعی می باشد. این سایت پیوندهایی به سازمانهای بین المللی برقرار نموده است. در این سایت، امکان بازیابی اطلاعات سازمانها بر اساس نام، موضوع و منطقه امکان پذیر می باشد.





www.gksoft.com/govt/en/)Governments on the Web (

سایت دولتها در وب، در ابتدا، به تقسیم بندی حکومتها در جهان و سپس به معرفی سازمانهای دولتی در هر کشور پرداخته است. تقسیم بندی اولیه این سایت به شکل زیر می باشد:

World Wide Governments on the www

European Governments on the www

African Governments on the www

American Governments on the www

Asian Governments on the www

Oceasian Governments on the www

این سایت، امکان جستجوی دولتها را در قاره های مختلف اروپا، آفریقا، آمریکا، آسیا و اقیانوسیه فراهم کرده است. با انتخاب هر کدام از این قاره ها، نام کشورهای آن به صورت الفبایی در جدولی ظاهر می شود. با گزینش نام هر کشور، ابتدا زبان رسمی آن کشور، سپس سازمانهای دولتی از قبیل موسسات ملی، موسسات قانونگذاری، وزارتخانه ها، ادارات، انجمنهای مشاوره ای، گروههای سیاسی، کنسولگریها و... را لیست کرده است. با انتخاب هر کدام، وارد سایت آن اداره می شوید و اطلاعات کامل آن موسسه را می توانید جستجو کنید.



Roc Government Directory (www.Sciencela.org/e_rocgov.htm)

این راهنما، به معرفی بیش از 90 سازمان دولتی، دانشگاه دولتی، دانشگاه خصوصی و مراکز علوم و تکنولوژی در جمهوری خلق چین می پردازد. در قسمت سازمانهای دولتی بیشتر به معرفی وزارتخانه ها و انجمنها پرداخته است. با انتخاب نام هر سازمان وارد سایت آن سازمان خواهید شد.



Iranhoo (Iranhoo.com)

سایت ایران هو، به معرفی سازمانها و نهادهای دولتی در ایران می پردازد. با انتخاب عبارت سازمانها و نهادها در وسط صفحه، فهرستی از انواع سازمانها و موسسات شامل سازمانهای دولتی، شهرداریها، استانداریها، سازمانهای فرهنگی، هنری، آموزشی، نظامی، سفارتخانه ها، قوه مققنه، قوه قضائیه و... ظاهر می شود. با انتخاب هر کدام از این گزینه ها، سیاهه ای از نام شرکتها به همراه توصیفی کوتاه از آن می آید. در صورت انتخاب عنوان هر سازمان وارد سایت آن سازمان می شوید.



Irantradezone (irantradezone.com/otherinfoDesc.asp)

این سایت، به معرفی سازمانهای دولتی (به طور محدود) در ایران می پردازد. نام سازمانها به صورت الفبایی آورده شده است. در زیر نام هر سازمان، اطلاعاتی از قبیل آدرس، شهر، شماره تلفن وجود دارد. در این سایت، امکان برقراری پیوند به سایت موسسات وجود ندارد و تنها اطلاعاتی متنی از سازمانها ذکر شده است.



برخی از مهمترین منابع مرجع علوم اسلامی1

با تدوین آثار دانشمندان مسلمان در شاخه های گوناگون دانش و هنر به ویژه علوم قرآنی، علوم اوایل، علوم ریاضی، طبیعی، نجوم، موسیقی، منطق و فلسفه و گاهی علوم طلسمات، احکام نجوم، سیمیا و کیمیا و نظایر آن، کتابخانه های بزرگی تأسیس گردید و برخی دانشمندان به رده بندی دانش و شاخه های آن پرداختند. گروهی دیگر به شناساندن آثار و پدیدآورندگان آنها پرداختند و در نتیجه فهرست نگاری رایج گردید و کتابشناسیهای گوناگون پدید آمد. در اینجا، برخی از مهمترین منابع مرجع علوم اسلامی بر حسب تاریخ خلق آنها معرفی می شود. به لحاظ تقدم تاریخی دانشنامه های عربی و سلطه زبان عربی بر دانش جهان اسلام، نخست چندین دانشنامه عربی ارائه می گردد.



· فارابی، محمدبن محمد، 260-239ق. احصاءالعلوم/ ترجمه حسین خدیو جم.- تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، 133 ص.

· اخوان الصفا. رسایل اخوان الصفا و خلان الوفا.- بیروت: دار بیروت، 1964، 4 ج. در قم افست شده. منتخبی از آن توسط علی اصغر حلبی ترجمه و در تهران به وسیله انتشارات زوار در سال 1360 منتشر گردیده است.

· ابن حزم، علی بن احمد، 384-450ق. مراتب العلوم / تحقیق احسان عباس، ترجمه محمدعلی خاکساری.- مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1369، 92 ص.

· خوارزمی، محمدبن احمد، 387- .مفاتیح العلوم / عنی بتصحیحه و نشره اداره الطباعه المنیریه.- قاهره: ادراه الطباعه المنیریه، 1342ق. 154 ص. این کتاب توسط حسین خدیو جم ترجمه و در تهران بوسیله مرکز انتشارات علمی و فرهنگی در سال 1362 منتشر گردیده است.

· فخر رازی، محمدبن عمر، 544-606ق. جامع العلوم یا حدائق الانوار فی حقایق الاسرار معروف به کتاب ستینی / با مقدمه و فهارس به کوشش محمدحسین تسبیحی.- تهران: کتابخانه مرکزی، 1346، 12،279 ص.

· سکاکی، یوسف بن ابی بکر، 555-626ق. مفتاح العلوم / وقدوشیناطرره وزینا عزره بکتاب اتمام الدرایه لقراء النقابه الجامع لاربع عشر علما / لجلال الدین عبدالرحمن السیوطی.- قاهره: مطبعه التقدم، 1348ق، 250 ص.

· قطب الدین شیرازی، محمودبن مسعود، 634-710ق. دره التاج لغره الدباج / به کوشش و تصحیح محمد مشکوه.- تهران: چاپخانه مجلس، 1317، 1320، 5 ج.

· نویری، احمدبن عبدالوهاب، 677-733ق. نهایه الارب فی فنون الادب.- قاهره: وزاره الثقافه و الارشاد القومی، الموسسه المصریه العامه، ] بی تا[، ج. برخی از مجلدات این کتاب توسط محمود مهدوی دامغانی ترجمه و در تهران به سال 1364وسیله انتشارات امیرکبیر منتشر گردیده است.

· شمس الدین آملی، محمدبن محمود، قرن 8ق. نفایس الفنون فی عرایس العیون / با مقدمه و تصحیح و پاورقی ابوالحسن شعرانی.- تهران: اسلامیه، 1377، 1380، 3 ج.

· طاش کبری زاده، احمدبن مصطفی، 901-968؟ق. مفتاح السعاده و مصباح السیاده فی موضوعات العلوم / مراجعه و تحقیق کامل بکری، عبدالوهاب ابوالنور.- قاهره: دارالکتب الحدیثه،] بی تا[، 4ج.

· تهانوی، محمدعلی بن علی، -1158ق. موسوعه کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم / تقدیم و اشراف و مراجعه رفیق العجم، تحقیق علی مروج زینانی.- تهران: سپلس، 1420ق=1999م=1378، 2ج.

· محمدصدیق حسن، 1307- . ابجدالعلوم، الوشی المرقوم فی بیان اصول العلوم / اعده للطبع و وضع فهارسه عبدالجبار زکار.- دمشق: وزاره الثقافه و الارشاد القومی، 1978، 3 ج.

· صدر، حسن بن هادی، 1272-1354ق. تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام.- بغداد: شرکه النشر للطباعه العراقیه، 1951، 445 ص. در تهران توسط منشورات الاعلمی افست شده است.

· بستانی، بطرس، 1819-1883. دایره المعارف و هو قاموس عام لکل فن و مطلب.- بیروت: 1876-1900، 11 ج. این دایره المعارف تا حرف ”ص” چاپ و منتشر گردیده است.

· وجدی، محمدفرید، 1875-1954. دایره المعارف القرن الرابع عشر، العشرین، قاموس عام مطول للغه العربیه.- قاهره:] بی نا[، 1337-1357ق، 10 ج.

· دایره المعارف الاسلامیه / نقلها الی اللغه العربیه محمد ثابت الفندی و....- قاهره: ] بی نا[، 1393- ، ج.

· دانشنامه ایران و اسلام / زیر نظر احسان یار شاطر.- تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1354، ج. قسمت اعظم این کتاب ترجمه دایره المعارف اسلامی است. از سال 1354 تا 1357، 9 جزوه و در سال 1360 جزوه دهم ویراستار تا مدخل ”الاخوان المسلمون” چاپ شده است.

· دایره المعارف بزرگ اسلامی / زیر نظر محمدکاظم موسوی بجنوردی.- تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، 1367، ج. این دایره المعارف به زبان عربی ترجمه شده است.

· دانشنامه جهان اسلام / زیر نظر مصطفی میرسلیم.- ویرایش 2.- تهران: بنیاد دایره المعارف اسلامی، 1375، ج.

· دایره المعارف تشیع / زیر نظر احمد صدر حاج سید جوادی، کامران فانی و بهاءالدین خرمشاهی.- تهران: نشر شهید سعید محبی، 1375- ، ج.



● Donzel, E. J. Van. The encyclopedia of Islam, new edition. Index of proper names.- Leiden: E. J. Brill, 1993-V.

● Islamic desk reference / Compiled from the Encyclopedia of Islam / by E. Van Donzel.- Leden; New York: Brill, 1994.- ix, 492 [8] p. of plates: ill.

● Shorter Encyclopedia of Islam / edited on behalf of the Royal Netherlands Academy by H. A. R. Gibb and J. H.- Kramers: Leiden: Brill, 1974. viii, 671p.: illus maps.

● Singh, Nagendra Kr., 1963- . International Encyclopedia of Islamic dynasties: (a continuing series).- New Delhi: Anmol Pub., 2000-

· (برای آگاهی بیشتر درباره مراجع اسلامی به کتاب مرجع شناسی اسلامی تألیف دکتر احمد شعبانی مراجعه شود).


1) رحمت الله فتاحی (دانشیار گروه کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه فردوسی مشهد(

1) زهره عباسی (کارشناس ارشد کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه فردوسی مشهد)

1) نفیسه دری فر (کارشناس ارشد کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه فردوسی مشهد)

1) فرزانه فرجامی (کارشناس ارشد کتابخانه دانشکده مهندسی دانشگاه فردوسی مشهد)

1) محمدعلی خاکساری (کارشناس کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه فردوسی مشهد)