راهنمای دریافت خسارت بیمه حمل و نقل و نکات لازم

وظایف بیمه گذار قبل از وقوع حادثه در بیمه های باربری

بیمه گذار ضمن اینکه کالا را بیمه مینماید موظف است مراقبتهای لازم را جهت محافظت آن بکاربرده و عملی انجام نـدهد کـه کالای بیمه شده در معرض خط ر بیشتری قرار گرفته و احتمال آسیب دیدگی را افزایش دهد و اگر در ط ول مدت بیمه اقدامی به نظ ر میرسد که انجام آن در حد توان بیمه گذار میباشد و به مدد آن جلوی بروز یا گسترش خسارت گرفته میشود انجام دهد ولو اینکه در این مورد هزینه هائی نیزصرف گردد لذا بیمه گذار نباید به اتکاء اینکه مال خود را بیمه کرده درانجام این وظایف کوتاهی کند .
از جمله وظایف بیمه گذار درارتباط با موضوع فـوق میتوان انتخاب وسیله نقلیه مناسب - استفاده از جرثقیل و ابـزارآلات مناسب جهت بارگیری و تخلیه - نگهداری کالا در انبار سر پوشیده گمرکات و بنادر- بسته بندی صحیح و متناسب با شیوه حمل را نام برد.
ش

وظایف بیمه گذار پس از وقوع حادثه

ظایف بیمه گذار پـس از وقوع حادثه از درجه اهمیت بیشتری برخوردار است بطوری که گاهی عدم انجام این وظایف موجب میشود که بیمه گر از پرداخت تمام یا قسمتی از خسارت خودداری کند اهم این وظایف عبارت است از :
-1 در هنگام بروز خسارت تمهیدات لازم جهت جلوگیری از تشدید و توسعه خسارت بعمل آورد بدیهی است کلیه هزینه های مصرف شده در این ارتباط که معقول و منطقی باشد قابل رسیدگی و پرداخت خواهد بود .
-2 بیمه گذار وظ یفه دارد در صورت بروز خسارت که جبران آن در تعهد بیمه گر میباشد مراتب را بلافاصله و در خلال اعتبار بیمه نامه از ط ریق نامه رسمی - بصورت تلفنی و یا از طریق دستگاه فاکس به شرکت بیمه اعلام نماید و مواردی که در نامه اعلام خسارت بایستی درج گردد شامل شماره بیمه نامه ، نوع خسارت ، محل استقرار کالا، شماره تلفن و در صورت امکان میزان خسارت وارده به کالا میباشد.
-3 بیمه گذار میبایستی در صورت مشاهده خسارت یا اطلاع از آن اقدام لازم را علیه هر شخص مسئول انجام دهد لذا در ارتباط با خسارات مشهود ناشی از حمل ، بلافاصله و در مورد خسارات نامشهود حداکثر در مدت سه روز از تاریخ دریافت کالا با ارسال نامه سفارشی به موسسه حمل و نقل اعتراض خود را اعلام و مسئولیت او را گوشزد کند سپـس رونوشت نامه سفارشی به همراه پاسخ شـرکت حمل و نقل و سایر اسناد و مدارک خسارت "صورت مجلس گمرکی یا بندری - گواهی عدم تحویل و غیره " را به شرکت بیمه ارسال نماید
-4 تهیه و ارسال بموقع کلیه مدارک درخواستی شرکت بیمه . ضمنا" جهت تکمیل اطلاعات ،شرایط عمومی بیمه نامه که بصورت چاپی در ظهر بیمه نامه درج شده نیز مطالعه گردد

نکات مهم و اساسی در امور خسارت

1- چنانچه کالا از نظ ر تعداد بسته بندی در بارنامه ، کامل از گمرک ترخیص گردد لیکن از نظ ر وزن با اسناد حمل خرید مغایرت داشته باشد در غالب خسارت عدم تحویل قابل رسیدگی نمیباشد.
برای درک بهتر موضوع خسارت عدم تحویل توجه به دو تعریف زیر ضروری بنظ ر میرسد .
الف - خسارت عدم تحویل : به حالتی اطلاق می گردد که یک یا چند بسته کامل مندرج در بارنامه در حین حمل و نقل کسر و علت آن مشخص نگردد.
ب - بسته بندی در خسارت عـدم تحویل : واحد بسته بندی مندرج در بارنامه که مسئولیت شرکت حمل ونقل بر اسـاس آن مشخص میشود مـلاک محاسبه خسارت عدم تحویل قرار می گیرد.
-2 در بیمه نامه های رایج با شرایط . C صرفا" خسارات مستقیم ناشی ازآتشسوزی ،حادثه وسیله حمل بانضمام عدم تحویل یک یا چند بسته کامل تجاری و همچنین تلف کامل هر بسته در حین تخلیه و بارگیری و ترانس شیپمنت تحت پوشش میباشد لذا بط ور مثال خسارت سرقت پس از حادثه وسیله حمل از شمول تعهدات این بیمه نامه خارج می باشد.
-3 کالاهائی که توسط کانتینر حمل میگردد شایسته است به منظور جلوگیری ازسوء استفاده احتمالی ، توسط شرکت های بازرسی کننده در مبداء حمل از لحاظ کمیت و کیفیت مورد بازدید قرار گرفته و حتی المقدوراز شرکت حمل کننده معتبراستفاده گردد.
-4 چنانچه کالایی بصورت آسیب دیده درگمرکات یا بنادر تخلیه شود تهیه صورتمجلس گمرکی _بندری _الزامی میباشد .
-5 نظر به اینکه اعتبار بیمه نامه از زمانی که کالا وارد انبار گمرکات یابنادر میگردد دارای محدویت بوده لذا قبل از انقضاء اعتبار بیمه نامه نسبت به تمدید اعتبار آن توسط واحد صدور مربوطه اقدام گردد.
-6 چنانچه محموله های وارداتی توسط کشتیهای غیر لاینر بالای 15 سال و کشتیهای لاینر بالای 25 سال حمل میگردد بیمه گذار میبایستی مراتب را جهت صدور الحاقیه کهنگی کشتی به واحد صدور مربوطه اعلام نماید.
-7 در قوانین بیمه ، اصلی وجود دارد که به اصل جانشینی معروف شده است بموجب این اصل بیمه گر حق دارد در حدودی که خسارات وارده را به بیمه گذار پرداخت میکند به شخص یا اشخاصی که مسئول وقوع حادثه میباشند مراجعه نماید بدیهی است چنانچه بیمه گذار اقدامی انجام دهد که منافی با اصـل مزبـور باشد در مقابل بیمه گر مسئول شناخته میشود.
-8 فرانشیز: فرانشیز در لغت به معنای معافیت است و دراصطلاح بیمه قسمتی از خسارت وارده به کالا اطلاق می شود که بیمه گذار خود به عهـده می گیرد و بیمه گر نسبـت بـه آن تعهدی ندارد
مراحل اجرائی رسیدگی به پرونده خسارت
در راستای ارائه خدمات مناسب به بیمه گذاران ، شرکت بیمه البرز سعی نموده روند رسیدگی و پرداخت خسارت در کوتاهترین زمان ممکن انجام پذیرد. به همین منظ ور،اززمان دریافت نامه اعلام خسارت نهایتا" ظ رف مدت 48 ساعت کارشناس به محل استقرارکالا مراجعه مینماید وازط رف دیگرپس ازتکمیل مدارک پرونده حداکثرظرف مدت یکماه نسبت به رسیدگی وتسویه خسارت طی مراحل زیراقدام می گردد.
-1 پس از اعلام خسارت توسط بیمه گذار بیمه نامه آن از واحد صدور مربوط ه اخذ وپرونده خسارت تشکیل میگردد وسپس کارشناس ارزیاب شرکت ضمن هماهنگی بابیمه گذارازکالابازدید وطی گزارشی علت ومیزان خسارت را تعیین می نماید.
-2 دربرخی موارد که امرارزیابی خسارت نیازبه تخصص ویژه ای دارد ویااینکه در میزان و علت خسارت مابین کارشناس شرکتبیمه گذار اختلاف نظ روجودداشته باشداز کارشناسان رسمی دادگستری یا موسسات بازرسی معتبر جهت بازدید و ارائه گزارش دعوت بعمل می آید.
-3 پس از ارائه گزارش بازدید کارشناس و با در نـظ ر گرفتـن مندرجات آن خصوصـا" علت خسـارت وارده به کالا یا پرونده بعلت تحت پوشش نبودن خسارت مختومه میگردد یا خسارت تحت پوشش بیمه نامه بوده که در این صورت مدارک و اسناد مورد نیاز از بیمه گذار درخواست خواهد شد. لازم به توضیح می باشد خسارات عدم تحویل یاکسرتخلیه بدون انجام بازدید و صرفـا" براساس اسناد و مدارک درخواستی مورد رسیدگی قرارمی گیرند.
-4 پس ازتکمیل اسنادومدارک ،خسارت توسط کارشناس محاسب مورد رسیدگی ومحاسبه قرارمی گیردوپس ازکنترل محاسبه توسط مراجع بالاترحواله خسارت صادروجهـت صدورچک به امورمالی شرکت ارجاع خواهدشد.

مدارک مورد نیاز برای رسیدگی به پرونده خسارت

بط ور کلی اسناد و مدارک مورد نیاز جهت بررسی خسارت را میتوان به سه دسته تقسیم نمود :
الف - اسناد حمل و خرید : این اسناد نشانگر مالکیت کالا و همچنین جهت تعیین میزان خسارت کاربرد دارد.
ب - اسناد خسارت : اسنادی است که وجود خسارت را بیان میکند مانند گزارش مقامات انتظامی - گواهی عدم تحویل - صورتمجلس گمرکی یا بندری و غیره . یکی از اهداف اخذ اینگونه اسناد، تحقق اصل جانشینی بوده که بموجب آن بیمه گر بعداز پرداخت خسارت به استناد آن ها از مسئول حادثه مطالبه خسارت می نماید .
ج - اسناد گمرکی و بانکی : اسنادی است کـه توسـط گمرکات و بانکها صادر میگردد و یکی از اهداف عمده اخذاین اسناد تط بیق شرایط بیمه نامه با اط لاعات مندرج در اسناد میباشد.
معهذا تشخیص اینکه چه سندی برای رسیدگی به خسارت ضروری است به عهده بیمه گر میباشد و شرکت بیمه باتوجه به شرایط بیمه نامه ، شیوه حمل ، نوع خسارت ،علت و میزان خسارت و همچنین ماهیت کالا حسب مورد برخی از اسناد زیر را درخواست مینماید .
-1 اصل بارنامه حمل ، فاکتور ، صورت بسته بندی ، گواهی مبداء
-2 اصل صورتمجلس گمرکی یا بندری
-3 تصویر پروانه سبز گمرکی که ظ هرآن ممهور به مهر قابل توجه بانک شده باشد .
-4 اعلامیه فروش ارز و برگ ثبت سفارش
-5 گواهی عدم تحویل صادره از شرکت حمل ونقل " در صورت کسر تخلیه "
-6 رونوشت سی .ام .آر. که خسارت ط ـی آن به تـائید راننـده و شرکـت حمل ونقل مربوط ـه رسیده باشد" درصورت حمل زمینی "
-7 اصل بارنامه حمل داخلی " درصورت حادثه وسیله حمل در داخل کشور"
-8 اصل گزارش مقامات انتظامی بهمراه کروکی حادثه " درصورت حادثه وسیله حمل در داخل وخارج ازکشور"
-9 وضعیت کشتی حامل کالا از لحاظ سال ساخت ، پرچم و لاینر بودن "در صورت حمل دریائی "
-10 گواهی تمدید مدت اعتبار بارنامه " در صورت نیاز"
-11 اظهار نامه خروجی کالا" در مورد کالاهای صادراتی "
-12 گزارش بازدید لویدز یا شرکتهای معتبر بازرسی کننده درخارج ازکشور
-13 قبوض باسکول مبداء و مقصد
-14 رسید انبار
-15 اظهار نظ ر آزمایشگاه در خصوص کالاهای مشکوک به آسیب دیدگی

اسناد و مدارک لازم جهت بررسی پرداخت خسارت محمولات وارداتی و صادراتی :
بارنامه
فاکتور خرید
صورت بسته بندی
گواهی مبدا
راهنامه سی . ام . ار . (در حمل های زمینی )
کپی پشت و روی پروانه کالا
قبوض انبار گمرکی
صورتمجلس گمرکی یا بندری
گواهی کسر تخلیه یا عدم تحویل (در صورت کسری کالا)
گزارش بازدید نماینده لویدز ( در صورتی که خسارت خارج از کشور واقع شده باشد )
گزارش مقامات انتظامی محل وقوع حادثه ( در مورد خسارت های ناشی از حادثه)
برگ جانشینی یا فرم وکالتنامه لاتین

اسناد و مدارک بار جهت بررسی پرداخت خسارت محصولات حمل و نقل داخلی :
اعلام خسارت بموقع بیمه گذار
صورتمجلس با گزارش کارشناسی شرکت بیمه مبنی بر تعیین میزان خسارت
گزارش پلیس
بارنامه حمل
فاکتور یا سندی مبنی بر تعیین ارزش واقعی بیمه شده

اسناد و مدارک لازم جهت بررسی پرداخت خسارت محمولات وسائط نقلیه ایی (شناورهای کوچک دریایی)
نامه سازمان بنادر و کشتیرانی مبنی بر وقوع حادثه
گزارش هواشناسی محل حادثه
گزارش مقامات انتظامی محل حادثه
پروانه ثبت و بهره برداری
گزارش قابلیت دریا پیمایی از موسسات معتبر و مورد تائید سازمان بنادر و کشتیرانی .
گواهینامه ایمنی سازمان بنادر و کشتیرانی
آخرین مجوز خروج شناور از بندر مبداء

اسناد و مدارک لازم جهت بررسی و پرداخت خسارت بدنه کشتی :
نامه سازمان بنادر و کشتیرانی
گزارش سازمان هواشناسی محل حادثه
گزارش کارشناس
پروانه ثبت و بهره برداری معتبر
گواهی های ایمنی و قابلیت دریانوردی و طبقه بندی معتبر از موسسات مجاز
لاک بوک- کتاب ثبت وقایع کشتی

اسناد و مدارک لازم جهت بررسی پرداخت خسارت بدنه موتور لنج :
نامه سازمان بنادر و کشتیرانی
گزارش مقامات انتظامی محل حادثه
گزارش سازمان هواشناسی محل حادثه
گزارش کارشناسی
پروانه ثبت و بهره برداری
گزارش قابلیت دریا پیمایی از موسسات معتبر و مورد تائید سازمان بنادر ئ کشتیرانی
گواهینامه ایمنی سازمان بنادر و کشتیرانی
آخرین مجوز خروج موتور لنج از بندر مبداء

نکات اساسی در بیمه گری حمل و نقل

صرف نظر از پوشش بیمه ای که بیمه گذار تهیه می کند و اجتناب از بروز اختلاف بین بیمه گر و بیمه گذار در شمول خسارت و میزان آن ، کالای بیمه شده باید مورد بازدید کارشناسان و بازرسان صلاحیتدارقرار گیرد و گواهی یا گزارش صحت و سلامتی کالا و وضعیت آن صادر شود. به نفع طرفین است که قبل از صدور بیمه نامه کالا مورد بازدید اولیه قرار گیرد .
توصیه های ایمنی کارشناسی
در تهیه گزارش بهتر است از چک لیست استاندارد استفاده شود تا کارشناس با سرعت و دقت بتواند فرم مربوط را تکمیل کند گزارش کارشناس هم در زمان صدور و هم در صورت ورود خسارت ابزار منسابی برای بیمه گر محسوب می شود تا هم میزان تعهد خود و هم میزان خسارت را به سهولت تعیین کند.
کارشناسی خسارت
در صورتیکه خسارتی به کالا وارد شود بیمه گذار باید ضمن اعلام مراتب به بیمه گر اسناد و مدارک لازم را تهیه و تسلیم بیمه گر کند . مواردی که در کارشناسی خسارت باید مورد توجه قرار گیرد در مورد کالاهای مختلف متفاوت است . هنگامی که خسارتی وارد می شود شرکت کارشناسی ، مسئولیت بازرسی ، تهیه گزارش کارشناسی کالای خسارت دیده را متقبل می شود شرکت مزبور باید وضع کالا را قبل از خسارت دیدن و بی درنگ بعد از خسارت دیدن از لحاظ کمی و کیفی ، چگونگی و علت خسارت ، میزان و درصدخسارت و همچنین پوششهای بیمه ای و شرایط آن مورد توجه قرار دهد.
تاریخ و محل دقیق حادثه و تاریخ و محل کارشناسی
زمان بسیار با اهمیت تلقی می شود زیرا در بیمه نامه های حمل ، اعتبار بیمه نامه از زمانی اغاز می گردد که کالا به قصد شروع حمل از انبار یا محل نگهداری مذکور در بیمه نامه خارج می شود. در مسیر عادی حمل ادامه می یابد و در مقصد یا در محل دیگری که مشخص شده تحویل می گردد تاریخ محل دقیق حادثه از جهات دیگر نیز حائز اهمیت است . از جمله برای روشن شدن حدود و دامنه مسئولیت اشخاص دیگر که ممکن است بعداً شرکت بیمه با مراجعه به آنها ادعای تامین خسارت کند . اندک تفاوت در احتساب این لحظه ممکن است که کالایی را از شمول خسارت همگانی خارج یا به آن وارد کند.
مشخصات کالای مورد کارشناسی
حجم کالاهایی که مورد بازرسی و کارشناسی قرار می گیرد زیاد است به همین سبب فراوان اتفاق می افتد که کالایی به جای کالا به جای کالای دیگر مورد کارشناسی قرار گیرد . به همین سبب کارشناسان باید دقیقاً کالاهایی را بازرسی کند که برای آن مامور شده است . مشخص شدن مشخصات کالا به شرکت بیمه کمک می کند که اگر خسارت بر اثر تقصیر شخص دیگری دارا شده باشد با استفاده از حق جانشینی به مقصد رجوع کند .
وسیله حمل
وسیله حمل باید متناسب کالایی باشد که حمل می کند و قابلیت و توانایی حمل را داشته باشد بدیهی است که وسایل حمل زمینی ، دریایی و هوایی هر کدام مشخصات خاص خود را دارند.
شرح حادثه
برای شرکت بیمه باید مشخص شود که چه حادثه ای و چگونه رخ داده است و چه عواملی موجب ورود خسارت به کالا ، تلف شدن قسمتی از آن از بین رفتن کلی بار یا بار شناور شده است و خسارت اولیه و ثانویه چقدر بوده است در یک گزارش جامع کارشناسی باید تمام موارد حمل را روشن کند گزارش کارشناس جامع و خوب گزارشی است که در آن کارشناس مراحل مختلف و عوامل مختلف را از یکدیگر جدا کند و همچنین باید مسائل جزئی و بی اهمیت را باید رها کند .
نمونه برداری و تهیه عکس
مواردی پیش می آید که کارشناس ناگزیر از نمونه برداری و آزمایش نمونه است تا پی ببرد به اینکه آیا کالای خسارت دیده هنوز قابل مصرف است یا نه و میزان خسارت تا چه حدود است . در چنین مواردی کارشناس باید نمونه ها را به طریق علمی تهیه و از طریق موسسه کارشناسی خود برای آزمایش ارسال کند .همچنین عکسها باید به نحوی تهیه شده باشند که وضعیت خرابی ، فرسودگی ، آسیب دیدگی ، لهیدگی و شکستگی و سایر خسارتها را به وضوع نشان دهد .

باشگاههای حمایت و جبران خسارتI ) P & )
برخی منافع بیمه ای وجود دارد که در بازارهای عادی بیمه دریایی بیمه نمی شوند در این شرایط تنها راه موجود برای صاحبان کشتی عضویت در باشگاههای حمایت و جبران خسارت است . این باشگاهها بخشی از مسئولیت تصادم را که در بیمه نامه بدنه بدون پوشش مانده است تحت پوشش قرار می دهند .
ترانس شیپمنت
انتقال کالا از یک وسیله حمل به وسیله حمل دیگر را ترانسشیپمنت گویند . مثل اینکه محموله با کشتی از بنادر اروپا به کشور ترکیه حمل شود و در ترکیه کالا از کشتی به کامیون منتقل و سپس به تهران حمل می گردد.
پارت شیپمنت
حمل کالا به دفعات پارت شیپمنت نام دارد به طور مثال 2000 تن مواد شیمیایی بجای اینکه تحت یک بارنامه و بوسیله یک کشتی حمل گردد تحت 4 بارنامه و توسط چهارکشتی حمل گردد.
فورواردر ( Forwarder )
فورواردر عبارت است از شخصی که چگونگی حمل کالا را از طرف مشتری خود طراحی می نماید بدون اینکه خود نقش حمل کننده را داشته باشد. در کشورهای مختلف با اسامی مختلف مانند نماینده حق العمل کار گمرک. ولی نقش هماهنگی و طراحی او در سطح بین المللی مورد قبول واقع شده.